Nowy Waliszów

Niewielki skrawek dojrzałej buczyny storczykowej z piękną populacją cisa liczącą kilkaset okazów, w tym formy drzewiaste. Teren należy do jednych z najcenniejszych w Masywie Śnieżnika, gdzie wiosną możemy podziwiać całe łany szczyrów i przylaszczek a wczesnym latem nasze oczy cieszą niezliczone kwiaty buławników, lilii złotogłów i kruszczyków. 

 



Typ ochrony: brak 

Data utworzenia: -

Powierzchnia: ok. 141 ha 

Powiat: Kłodzki

Gmina: Bystrzyca Kł.

Nadleśnictwo: Międzylesie

Teren nieposiadający jednoznacznej nazwy. W niektórych pracach błędnie nazywany jest Skowronkiem (nazwa ta przypisana jest do góry leżącej po sąsiedzku w kierunku południowym) lub Rudym Dołem, który to obejmuje tylko zbocza opadające ku dolinie strumienia Równica. W propozycjach objęcia obszaru ochroną nadaje mu się nazwę okalającej go miejscowości – Nowy Waliszów.

Położenie: Góra położona jest w środkowej części Pasma Krowiarki, będącej północno-zachodnią odnogą Masywu Śnieżnika w Sudetach Wschodnich. Teren obejmuje bezimienny wierzchołek o wysokości 617 m n.p.m., który od północy graniczy z zabudowaniami miejscowości Nowy Waliszów, od południa poprzez strumień Równica graniczy z górą Skowronek (653 m n.p.m.) i ze Śnieżnickim Parkiem Krajobrazowym. Wschodnie i zachodnie granice wyznacza linia drzew, które przechodzą w użytki rolnicze i łąki. Całość leży w oddziale leśnym 50 nadleśnictwa Międzylesie.

Budowa:  Górę budują skały metamorficzne sklasyfikowane do metamorfiku Lądka i Śnieżnika, które powstały z łupków łyszczykowych w okresie neoprotozoicznym lub w starszym paleozoiku. Część skał uformowała się w postaci wapieni krystalicznych, głównie marmurów kalcytowych i dolomitowych oraz amfibiolitów serii strońskiej. Skały dolomitowe tworzą na terenie Rudego Dołu liczne wychodnie, niekiedy o wysokich, pionowych ścianach. W runie rumosz wapienny nie jest zbyt liczny.

Górę charakteryzuje stosunkowo uboga rzeźba terenu. Większość zboczy cechuje duże nachylenie (niekiedy dochodzące do 90 stopni) i tylko w niektórych fragmentach mają one łagodniejsze przejście. Południowe ściany wraz z północnymi zboczami sąsiedniej góry Skowronek tworzą dolinę niewielkiej rzeczki Rówień, opadającej ku zachodowi do Waliszowskiej Wody i dalej wpadając do Nysy Kłodzkiej. Dolina nosi nazwę Rudy Dół. Ze względu na brak oficjalnej nazwy góry, w dalszej części artykułu będzie ona określana własnie tą nazwą.

Roślinność: Bardzo bogata. Przyjmując, że granice omawianego tereny wyznacza linia drzew, na terenie Rudego Dołu nie występują łąki i inne siedliska nieleśne. Większość góry porastają ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion), których płaty obejmują większą część góry. Drzewostan składa się głównie z buków o zróżnicowanym wieku z niewielką domieszką innych drzew, głównie klon, świerk i modrzew europejski. Do najważniejszej roślinności, która poniekąd wyróżnia tutejszą buczynę na tle siedliska w Sudetach, jest występowanie bardzo licznej populacji cisa pospolitego. Gatunek posiada tutaj kilkaset egzemplarzy, w tym formy drzewiaste osiągające 6-8 metrów. Porastają one szczególnie licznie południowe, strome stoki, gdzie momentami dominują w krajobrazie. Runo leśne charakteryzuje duże bogactwo gatunkowe, występują tu m.in. gatunki z rodziny storczykowatych (buławnik wielkokwiatowy, gnieźnik leśny, żłobik koralowy, kruszczyk rdzawoczerwony, obuwik pospolity) a także bluszcz pospolity, orlik pospolity, lilia złotogłów, szczyr trwały, traganek szerokolistny i przylaszczka pospolita. Na terenie stwierdzono także siedlisko żyznej buczyny sudeckiej (Dentario enneaphylli-Fagetum), która występuje w mozaice z buczyną storczykową w szczytowych i północnych stokach oraz niewielkie płaty sztucznie nasadzonych drzew iglastych (świerk i modrzew), które stwierdzono głównie w obrzeżnych partiach.

Wśród innych siedlisk można wyróżnić niewielkie, silnie zarastające płaty murawy kserotermicznej w szczytowym fragmencie, w której licznie występują już gatunki leśne. Z typowych roślin łąkowych można tu jeszcze wyróżnić: biedrzeniec mniejszy, komonica zwyczajna i dziewięćsił bezłodygowy. Sąsiadujące i okalające górę siedliska nieleśne sklasyfikowane są głównie jako górskie łąki użytkowane ekstensywnie oraz płaty muraw kserotermicznych u zachodnich podnóży. Na ich terenie można odnotować niektóre rzadkie lub chronione rośliny jak podkolan biały, lilia bulwkowata, orlik zwyczajny i goryczuszka orzęsiona.

Fauna: Stosunkowo słabo poznana. Góra stanowi fragment większego kompleksu leśnego, stąd też większość zwierząt stanowi tutaj tymczasowych mieszkańców. Teren licznie odwiedzają pospolitsze gatunki ssaków jak dziki, jelenie, lisy i borsuki. Jest to także miejsce żerowania rzadkiej i chronionej popielicy.

Zagrożenia: Potencjalnie bardzo duże. W ciągu ostatnich lat (2014-2018) na terenie buczyn w Paśmie Krowiarek dochodzi do rabunkowej wręcz gospodarki leśnej, której efektem jest deforestacja wielu hektarów ciepłolubnych buczyn lub znaczącego przerzedzenia siedlisk, co skutkuje intensywnym wzrostem bukowego podrostu i zagłuszaniem mniej konkurencyjnych gatunków runa leśnego, w tym licznych storczykowatych. Takie procedery występują m.in. na górze Wapniarka, Słupiec, Mielnickie Wzgórza i na bezimiennych górach na północ od Kamiennika. Na chwilę obecną (2018 r.) do Rudego Dołu nie wkroczyły maszyny, jednak dopóki góra nie zostanie objęta ochroną, ryzyko zniszczenia jej delikatnego i cennego środowiska wciąż jest bardzo wysokie. W planach zagospodarowania przestrzennego gminy Bystrzyca Kłodzka istnieją propozycje objęcia obszaru wraz z otaczającymi go łąkami jako rezerwatu przyrody ‚Nowy Waliszów’. Nie wiadomo jednak na jakim etapie znajdują się prace w tej kwestii, jeśli w ogóle jakiekolwiek prace ruszyły. Całość leży na terenie OOS Natura 2000 Pasmo Krowiarki.

Wśród innych zagrożeń należy wymienić naturalne przemiany w siedliskach, m.in. sukcesja leśna polegająca na niemal całkowitym zarośnięciu muraw kserotermicznych w szczytowych fragmentach czy znaczące zubożenie runa leśnego w bezpośredniej bliskości drzewiastych form cisa, które niwelują wapieniolubne gatunki roślin z powodu znaczącego zacienienia oraz zakwaszenia podłoża rozkładającym się igliwiem.

Wrażenia osobiste: Stosunkowo pozytywne. Góra sprawia wrażenie zapomnianej przez człowieka, gdzie nie istnieją drogi leśne ani żadne szlaki a jedynie wąskie ścieżki utworzone prawdopodobnie przez leśne zwierzęta. Duże wrażenie robią bardzo liczne drzewiaste cisy, które miejscami dominują w krajobrazie. W runie leśnym lokalnie można odnotować znaczne nagromadzenie wielu gatunków roślin typowych dla buczyn, w tym licznie reprezentowaną tu rodzinę storczykowatych. Szczególnie pospolite są tutaj buławniki i kruszczyki. Z innych roślin można podziwiać wczesną wiosną przylaszczki, wawrzynki i szczyry trwałe oraz lilie, orliki i podkolany wczesnym latem.

Ze względu na dzikość góry, brak jest tutaj dogodnych wejść oraz opcji poruszania się po duktach leśnych, które znacząco ułatwiałyby poruszanie się oraz orientację w terenie. Samo dotarcie do granicy lasu jest dużym wyczynem, jako że większość okalających go terenów stanowią prywatne własności otoczone w większości płotami i innymi ogrodzenia (w tym z drutu kolczastego). Od północy i zachodu istnieje kilka wolnych przestrzeni, które są jedynymi wejściami niesprawiającymi dużych trudności. Po przekroczeniu granicy lasy dalsza podróż nie nastręcza większych trudności i można swobodnie poruszać się po całej górze, uważając jednak na strome zbocza, które niekiedy mogą być niebezpieczne ze względu na grubą warstwę liści lub mokrą glebę.

Zostaw wiadomość

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>