Jodłowice

Niewielki rezerwat powołany został dla ochrony lasu mieszanego z dużym udziałem jodły, która występuje tutaj na granicy swojego naturalnego zasięgu w kraju. Miejsce bardzo wyróżnia się pośród rozległych wokół monokultur borów sosnowych. Zbliżając się do Jodłowic można rozpoznać granicę, gdzie zaczyna się chroniony obszar albowiem tylko tutaj występuje nagromadzenie drzew o ciemnozielonych igłach i charakterystycznym pokroju, który bardzo wyróżnia się pośród patykowatych pni sąsiadujących z rezerwatem sosen. 


Typ ochrony: leśny

Data utworzenia: 1958

Powierzchnia: 9,36 ha

Powiat: Trzebnicki, Wołowski

Gmina: Brzeg Dolny, Oborniki Śl.

Nadleśnictwo: Oborniki Śl.


Położenie: Rezerwat położony jest na granicy dwóch krain geograficznych będących wschodnim fragmentem Wysoczyzny Rościsławskiej (przynależnej do Niziny Śląskiej) i południowo-zachodnim fragmentem Wzgórz Trzebnickich (przynależnych do Wału Trzebnickiego). Wg najnowszego podziału fizjogeograficznego Polski (z 2018 r.) rezerwat leży w całości na Wzgórzach Trzebnickich. Dokładniej w połowie drogi (w linii prostej) pomiędzy miejscowościami Jodłowice i Podgórna. Granicę częściowo wyznaczają leśne drogi i ścieżki, jednak brak tutaj wyraźnych naturalnych granic, które są zastąpione ogrodzeniem. Całość obejmuje oddziały leśne 357 a, ~a, b, ~b, c, ~c, d, f oraz 358 a, ~a, b, ~b w leśnictwie Kraniec, obręb Bagno. Rezerwat leży pośrodku dwóch powiatów, z czego większa część (oddział 357) leży w powiecie trzebnickim, a mniejszy fragment (oddział 358) znajduje się w powiecie wołowskim.

Flora: Stosunkowo uboga ze względu na wielkość rezerwatu i typ siedliska jaki tu występuje. Inwentaryzacja przyrodnicza wykazała na terenie Jodłowic 128 gatunków roślin wyższych oraz 48 gatunków mszaków, w tym 10 wątrobowców i 38 mchów. W większości są to typowe gatunki nizinne lub podgórskie. Prawie całą powierzchnię zajmuje endemiczne siedlisko wyżynnego boru jodłowego (Abietetum polonicum) o kresowym, zubożonym florystycznie charakterze z północną granicą występowania jodły w Polsce. Mimo zubożenia wciąż jest to siedlisko bardzo cenne, stąd objęte dodatkowo ochroną siedliskową Natura 2000, która w całości pokrywa się z obszarem rezerwatu. Drzewostan mieszany z przewagą gatunków iglastych, głównie jodły pospolitej i świerka pospolitego z domieszką drzew liściastych (dąb bezszypułkowy, buk pospolity i brzoza brodawkowata). Długoletnia ochrona umożliwiła wykształcenie się dojrzałego lasu o charakterze naturalnym, w którym występuje kilkuwarstwowy drzewostan oraz liczne luki, wykroty i silnie zagęszczony podszyt młodych drzew, pod którymi niemal nie występuje runo. Samo runo leśne charakteryzuje się stosunkowo ubogim składem, głównie ze względu na kresowe występowanie siedliska. Notuje się tutaj takie gatunki jak nerecznica szerokolistna, nerecznica samcza, sałatnik leśny, jastrzębiec leśny, jeżyna gruczołowata i mech tujowiec tamaryszkowy.

Fauna: Stosunkowo uboga. Obszar nie był badany pod względem występowania gatunków zwierząt, jednak nie będą one zbytnio odbiegać od fauny z okolicznych lasów. Główna różnica może polegać na braku przedstawicieli dużych ssaków jak sarny, jelenie czy dziki. Wszystko to z powodu ogrodzenia większości rezerwatu siatką, która ma zabezpieczać siewki jodły przez zgryzaniem je właśnie przez sarny, jelenie i dziki. W przypadku drobnych zwierząt czy ptaków stanowią one raczej tymczasowych gości aniżeli stałych bywalców rezerwatu, głównie z powodu zbyt małej powierzchni oraz umiejscowienia Jodłowic pośród ogromnego kompleksu lasów, które rozciągają się od Brzegu Dolnego po Oborniki Śląskie.

Zagrożenia: Umiarkowane od czasu wdrożenia odpowiednich planów ochrony. Pierwotnie terenowi zagrażało wkraczanie gatunków obcych, które rozprzestrzeniają się wzdłuż dróg leśnych (głównie gatunki synantropijne i światłolubne) nadających szacie roślinnej charakter antropogeniczny. Drugim problemem było zgryzanie młodych jodeł przez zwierzynę, co utrudniało naturalizację drzewostanu. W latach 90. ubiegłego wieku otoczono rezerwat siatką, która w znaczący sposób ograniczyła niekorzystne zmiany. Drzewostan jodłowy znacznie rozrósł się, dodatkowo zacieniając podłoże i stopniowo wypierając gatunki synantropijne. Całość zabiegów sprawił, że po około 20 latach flora rezerwatu przybrała charakter typowo leśny. Niestety, czasem siatka ulega zniszczeniu (np. gdy wiatr wywróci osłabione drzewo) umożliwiając wtargnięcie zwierzyny. Są to na szczęście wyjątkowe zdarzenia, które w ogólnym podsumowaniu nie stanowią dużego zagrożenia dla dalszej naturalizacji siedliska.

Inne: Okolice rezerwatu są bardzo dobrze zagospodarowane turystycznie. W pobliżu leżą szlaki turystyczne piesze i rowerowe, które częściowo przebiegają przy granicy z rezerwatem. Dodatkowo w północno-zachodniej części od rezerwatu leży największy pomnikowy głaz w województwie – Głaz Romera, którego nazwa została nadana na cześć wybitnego geologa i paleontologa Carla Ferdinanda Roemera, profesora Uniwersytetu Wrocławskiego. Eratyk liczy 13,4 m w obwodzie oraz 2,2 m wysokości. W przedniej części ulokowany jest dodatkowo mniejszy głaz. Informacje o pomniku można znaleźć w wielu pracach i artykułach, łącznie z mapami i opisami gminy czy powiatu. Niestety najprawdopodobniej wszystkie te dane należy uznać za nieaktualne albowiem najnowsza publikacja Planu Ochrony Przyrody dla nadleśnictwa Oborniki Śl., wykazuje iż dokonano błędnego oznaczenia. Cytując POP:

… ustalono, że oznaczony jako pomnik przyrody „Głaz Romera”, znajdujący się przy północnej granicy rezerwatu przyrody „Jodłowice” formalnie nie jest pomnikiem przyrody. Zgodnie z Decyzją Nr 91/64 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 1964 r. jest nim znacznie mniejszy bezimienny głaz położony przy drodze leśnej z Bukowic do Jodłowic na terenie leśnictwa Radecz.

Mimo najnowszych informacji, w oficjalnym wykazie pomników na RDOŚ (2018 r.) wciąż widnieje Głaz Romera, jednak dane lokalizacyjne są błędne a namiary położenia geograficznego wskazują pole uprawne na południe od Bukowic. W regionie pomiędzy Jodłowicami a Bukowicami istnieje kilka większych głazów narzutowych i obecnie nie wiadomo do końca, który z nich jest pomnikiem nadanym uchwałą sprzed ponad pół wieku (1964 r.).

Wrażenia osobiste: Umiarkowanie pozytywne. Cieszy fakt, że Jodłowice należą do rezerwatów, w których postępuje naturalizacja a ochrona czynna rzeczywiście daje pozytywny efekt. Jednak sam rezerwat nie należy do ciekawych i bogatych przyrodniczo. Siedlisko w swojej najbogatszej krasie notowane jest głównie na wschodzie Polski, gdzie centrum występowania znajduje się w Górach Świętokrzyskich, na Roztoczu i w północnej części Kotliny Sandomierskiej. W rezerwacie nie występują żadne chronione lub rzadkie gatunki, dla których obszar byłby schronieniem przed nieracjonalną gospodarką leśną. Dodatkowo jest to miejsce całkowicie odgrodzone i bardzo małe (obejście rezerwatu zajmuje kilkadziesiąt minut), stąd jego atrakcyjność polega głównie na podziwianiu zza ogrodzenia dorodnych jodeł oraz położonego po sąsiedzku ogromnego głazu, o którego zawiłym statusie prawnym napisano kilka linijek wyżej. Dodatkową atrakcją jest przytulona do siebie para drzew (modrzew i dąb), rosnących kilkanaście metrów na północ od głazu. Niestety okaz dębu jest w złej kondycji, jego górna część zamarła oraz występują liczne ślady po odłamaniach gałęzi, co sugeruje, że ciekawostka przyrodnicza będzie trwała jeszcze kilka-kilkanaście lat.