Bukowa Kalenica



Typ ochrony: leśny 

Data utworzenia: 1962

Powierzchnia: 28,78 ha

Powiat: Dzierżoniowski

Gmina: Bielawa

Nadleśnictwo: Świdnica

Położenie: Rezerwat znajduje się w środkowo-zachodniej części Gór Sowich, obejmując swym zasięgiem strome zbocza szczytów Kalenica  (964 m n.p.m.) i Słoneczna (949 m n.p.m.). Położony jest na Obszarze Chronionego Krajobrazu Gór Bardzkich i Sowich. Najbliżej położoną miejscowością jest Jugów, położony na zachód od rezerwatu. Obejmuje w całości na terenie nadleśnictwa Świdnica, na oddziałach 263c,d; 269a, c, f i 270c.

Budowa: Szczyty zbudowane są z prekambryjskich gnejsów i migmatytów, a miejscami pokryte rumowiskami skalnymi, tworząc efektowne twory, często posiadające własne nazwy. Z bardziej efektownym można wymienić Dzikie Skały, będące grupą 6-7 metrowej wysokości skał gnejsowych, znajdujących się w zachodniej części rezerwatu na górze Słoneczna. Składają się one z dwóch dużych tworów otoczonych kilkunastoma mniejszymi skałkami. Dawniej był to punkt widokowy. Obecnie zachowało się tylko kilka niewielkich elementów metalowych w postaci klamer i resztek poręczy.

Flora: Głównym składnikiem rezerwatu są tereny leśne, z niewielkimi przestrzeniami zbiorowisk źródliskowych. Najważniejszym zbiorowiskiem leśnym jest kwaśna buczyna górska (Luzulo-nemorosae-Fagetum) porastająca większość rezerwatu, składająca się głównie ze skarłowaciałych form buka i sztucznie nasadzonej świerczyny, w dolnym partiach z domieszką jaworu i dębu. Buki ze względu na surowy klimat (ostre zimy, charakterystyczne dla Gór Sowich i porywiste wiatry) a także ubogie i skalne podłoże przybrały skarłowaciałe formy o poskręcanych i powyginanych konarach, czasem wręcz pokładających się po ziemi, stanowiąc bardzo efektowny widok. Runo leśne jest stosunkowo bogate, jednak nie posiadające wybitnie rzadkich lub cennych gatunków. Występują tu stosunkowo pospolite taksony, spotykane w większości liściastych lasów wszystkich gór Sudetów. Do najważniejszych należą: marzanka wonna, kopytnik pospolity, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, śnieżyca wiosenna, czosnek niedźwiedzi i przenęt purpurowy.

Wokół niewielkiego strumienia zwanego Bielawicą znajdują się zbiorowiska źródliskowe z zespołu turzycy rzadkokłosnej (Caricetum remotae), który wykształca się przede wszystkim w wysiękach oraz przy źródłach, z tego powodu teren jest zabagniony. W skład zbiorowiska oprócz wymienionej turzycy, tworzącej gęste darnie, można wyróżnić ciemiężycę zieloną, turzycę leśną, lepiężnika białego. Ostatnimi, niewielkimi zbiorowiskami są zbiorowiska mszaków. Wyróżnia się tutaj zespół płonniczka (Pogonatum aloides) oraz zespół Orthodicranum-Hypnetum filiformis.

Łączna liczba taksonów wynosi 85 gatunków roślin naczyniowych i 31 gatunków mszaków. Pomimo dużego udziału buka, który pierwotnie panował na tym terenie, spory obszar rezerwatu jak i większości Gór Sowich porasta świerk. Został on tutaj wprowadzony w XIX i XX wieku, obecnie następują powolne zmiany składu gatunkowego na rzecz drzew liściastych. Obecnie średni wiek buków w rezerwacie wynosi 138 lat. A ogólne informacje o florze wygląda następująco: drzewa liściaste (60,4%), drzewa iglaste (39,6%),

Fauna: Spis zadeklarowany na RDLP (wrocław.lasy.gov.pl) wykazuje, iż na terenie Bukowej Kalenicy odnotowano jedynie 4 gatunki ssaków, 9 gatunków ptaków oraz … 4 gatunki owadów. Liczby te wydają się bardzo zaniżone, szczególnie te dotyczące owadów. Jako że rezerwat stanowi integralną część wielkiego kompleksu leśnego Gór Sowich i Bardzkich, zwierzęta są tutaj przelotnymi gośćmi. Teren nie stanowi ostoi, ponieważ cały pas górski służy temu celowi.

Zagrożenia: Stosunkowo nieduże. Bukowea Kalenica nie stanowi terenu o wybitnym składzie rzadkich i cennych roślin, stąd też nie ma tutaj ryzyka grabieży przez kolekcjonerów lub turystów. Same buki, są w większości karłowatymi drzewami o mocno powyginanych i poskręcanych konarach nie stanowiąc cennego materiału produkcyjnego. Mimo wszystko, na jednym blogu (link) znajduje się informacja o częstej wycince drzew w rezerwacie, co może negatywnie wpłynąć na cały ekosystem, w którym większość taksonów runa leśnego związana jest z drzewami liściastymi a nie iglastym świerkiem.

Na najbliższe lata rezerwat nie posiada programu ochrony.

Inne: Dość dobrze rozpoznawalnym elementem rezerwatu jest wieża widokowa znajdująca się na szczycie Kalenicy. Metalowa konstrukcja, osiągająca 20 metrów wysokości, została wybudowana przez niemieckie Towarzystwo Sowiogórskie (Eulengebirgsverein) w roku 1932 na cześć marszałka Hindenburga (Hindenburgturm). Przy dobrej pogodzie można dostrzec większość pasm wokół Kotliny Kłodzkiej, Góry Sowie, Masyw Ślęży i Góry Bardzkie.