Muszkowicki Las Bukowy



Typ ochrony: leśny 

Data utworzenia: 1956

Powierzchnia: 16,42 ha

Powiat: Ząbkowicki

Gmina: Ciepłowody

Nadleśnictwo: Henryków

Położenie: Rezerwat znajduje się na Wzgórzach Niemczańsko-Strzelińskich, które wchodzą w skład Przedgórza Sudeckiego. Obejmuje teren południowo-wschodniej części niewielkiego kompleksu leśnego, ciągnącego się wzdłuż bystrego Zamecznego Potoku na Wzgórzach Szklarskich (220-279 m n.p.m.), który uchodzi do rzeki Oławy. Od  wschodu poprzez Kapliczne Wzgórze graniczy ze wsią Muszkowice, od północy z gminną, utwardzoną drogą, natomiast od południa granicę wyznaczają pola uprawne.

Budowa: Stosunkowo duże różnice wysokości względnej na poziomie około 35 m i strome zbocza osiągające 10-25o nachylenia sprawiają iż całość rezerwatu nabiera specyficznego górskiego klimatu, pomimo położenia na wyżynie (270 m n.p.m.).  Teren posiada bardzo urozmaiconą rzeźbę, składającą się na liczne grzędy podzielone wąskimi jarami i dolinkami. Większość powierzchni Muszkowickiego Lasu Bukowego stanowią paleozoiczne łupki łyszczakowe, będące w kompleksie z trzeciorzędowymi iłami brunatnymi. Są one pokryte późniejszymi, czwartorzędowymi utworami gliny lessopodobnej. Najbardziej charakterystycznym elementem budowy rezerwatu są fragmenty z wytrąceniami trawertynu, będące wystąpieniami skał osadowych w środkowej części obszaru.

Rezerwat obfituje w różnego rodzaje gleby, wśród któreych najbardziej charakterystyczne są gleby bielicowe obejmujące północne fragmenty z lasem świerkowym, brunatne w części środkowej, mady i gleby bagienne wykształciły się wzdłuż potoku, natomiast w okolicach źródlisk występują rędziny i pararędziny. Te ostatnie powstałe ze zwietrzeliny trawertynów, cechują się skomplikowaną budową geologiczną.

Flora: Bardzo bogata. Odnotowano około 185 gatunków roślin, w tym kilkanaście chronionych. Większość terenu porastają lasy, głównie liściaste, w mniejszym stopniu iglaste. Wzdłuż potoku, na niemal płaskim terenie, utworzyły się lasy łęgowe z zespołu podgórskiego łęgu jesionowego (Astrantio-Fraxinetum). Przez większą część roku runo leśne tego zbiorowiska jest zalane wodami ze strumienia i topniejącego śniegu, szczególnie wczesną wiosną i jesienią. Charakteryzuje je masowy zakwit śnieżycy wiosennej. Liczona w setki tysięcy osobników, stanowi największą ozdobę rezerwatu. Oprócz niej w łęgu możemy napotkać pierwiosnkę wyniosłą, kopytnika pospolitego, listerę jajowatą, marzankę wonną, kokorycz pustą oraz gatunki charakterystyczne dla terenów górskich, jak: skrzyp olbrzymi (tworzący charakterystyczne ziołorośla), bodziszek żałobny, przetacznik górski i rutewka okrągłolistna. Na skraju łęgu występują niewielkie łopuszyny z lepiężnikiem białym (Circaeo-Alnetum).

Na pozostałych terenach rezerwatu, głownie na zboczach i wyżej położonych fragmentach występuje  żyzna buczyna sudecka (Dentario enneaphyllidis-Fagetum), będąca szczególnie efektowna wiosną, gdy rozkwita większość geofitów. Rosnące tam buki osiągają wiek ponad 250 lat i ponad metr średnicy. Niestety większość z nich została wprowadzona przez człowieka. Efektem tego jest brak odnowień buka na terenie rezerwatu (pojawiania się nowych buków, które miałyby zastąpić stare okazy).  Można tam napotkać liczne rośliny chronione lub rzadkie, takie jak konwalia majowa, kruszczyk siny, gnieźnik leśny, kokoryczka okółkowa, wawrzynek wilczełyko, śnieżyczka przebiśnieg, zawilec gajowy i żółty. Ostatnim z podstawowych typów ekosystemów Muszkowickiego Lasu Bukowego jest grąd subkontynentalny (Tilio-Carpinetum), charakteryzujący się wilgotnym środowiskiem, pośrednim między dwoma poprzednimi ekosystemami. Stąd określany jest jako grąd niski w postaci wilgociolubnej. Występuje głównie w południowej części. Rośnie w nim wiele rzadkich lub chronionych roślin, z których najważniejsze są obrazki alpejskie, będące jednym z rzadszych taksonów w Sudetach jak i w całym regionie. Są na tyle pospolite, iż odnotowane zostały w większości oddziałów leśnych kompleksu, w skład których należy rezerwat. Oprócz obrazków kwitną tutaj m.in. śnieżyczka przebiśnieg, zawilec gajowy, zawilec żółty, kokoryczka wielkokwiatowa, czworolist pospolity, kokorycz pusta, przylaszczka pospolita.

Obecnie obserwuje się naturalną przebudowę drzewostanu i powolną zmianę charakteru lasu z buczyny w kierunku grądów i łęgu a także zmiany w buczynie górskiej na formę bardziej niżową. Wszystkie te zmiany mogę być powodowane sztucznym nasadzeniem buków, które nie były naturalnym gatunkiem dla tutejszych ekosystemów. Podobną sytuację obserwuje się w kwaśnej buczynie (Luzulo luzuloidis-Fagetum) we wschodnich fragmentach rezerwatu, gdzie odnotowuje się systematyczne zmniejszenie powierzchni tego ekosystemu. Oprócz wymienionych trzech podstawowych ekosystemów, na terenie rezerwatu wyróżniono 7 innych, nitrofilnych zespołów pochodzenia antropogenicznego. Zagrażają one naturalnym lasom i rosnącym w nim roślinom.

Zamieranie buków w rezerwacie powoduje, iż w rezerwacie zalegają ogromne ilości martwego i butwiejącego drewna. Dzięki temu teren ten obfituje w ogromną ilość grzybów, mchów i śluzowców, które żyją na martwym i rozkładającym się drewnie. Do najcenniejszej mykoflory należy soplówka bukowa, będą jednym z rzadszych gatunków grzybów w Sudetach.

Fauna: Bogata, szczególnie fauna bezkręgowców. Odnotowano około 49 gatunków śluzowców, 140 gatunków gąsieniczników, 40 gatunków mięczaków, 35 gatunków ptaków i 17 gatunków ssaków. Do najcenniejszych należą przeplatka maturna, pachnica dębowa (oba objęte programem Natura 2000), skrajnie rzadkie ślimaki (ślimak karpacki i ślimak obrzeżony) oraz ssaki (gronostaj, rzęsorek rzeczek, ryjówka malutka, mopek, nocek Bechsteina). Rezerwat stanowi integralną część większego kompleksu leśnego, tak więc większość ssaków i ptaków jest tutaj w większości gośćmi aniżeli stałymi mieszkańcami.

Zagrożenia: Stosunkowo duże. Rezerwat nie posiada otuliny i bezpośrednio graniczy z polami uprawnymi, z których istnieje ryzyko przedostania się sztucznych nawozów i innych chemikaliów mogących negatywnie wpłynąć na równowagę ekosystemu. Poza tym, duża popularność rezerwatu sprawia iż jest licznie odwiedzany co może powodować płoszenie tamtejszej fauny i niszczenie flory poprzez zrywanie kwiatów lub deptanie całych roślin. Dotyczy to szczególnie śnieżycy wiosennej i obrazków plamistych, które są największą atrakcją rezerwatu. Bliskość wsi Muszkowice, także stanowi pewnego rodzaju zagrożenie, albowiem dziwnym trafem w tamtejszych ogródkach można napotkać bardzo wiele gatunków roślin, występujących jednocześnie w rezerwacie. W samym rezerwacie odnotowuje się dużą ilość gatunków synantropijnych (m.in. bez czarny, niecierpek drobnokwiatowy), które rosną szczególnie obficie w granicznych fragmentach oraz wzdłuż ścieżek i szlaków.

Inne: Przez rezerwat przebiega szlak turystyczny, umożliwiając zwiedzanie bez konieczności chodzenia na dziko.

Zostaw wiadomość

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>