Kosodrzewina

KOSODRZEWINA,  SOSNA GÓRSKA  (Pinus mugo, P.pumilo)

Sosnowate (Pinaceae)

Okres kwitnienia: V-VI

Wygląd:

Występowanie: Góry południowej i środkowej Europy. W Polsce rośnie wyłącznie w Tatrach, na Babiej Górze i w paśmie Sudetów. Sadzona na wielu stanowiskach dla utrwalania wydm i pagórków.

Na Dolnym Śląsku występuje w najwyższych położeniach górskich m.in. w Karkonoszach, Górach Bystrzyckich i na Masywie Śnieżnika.

Środowisko: Rośnie przede wszystkim w piętrze kosówki (piętro to wzięło swoją nazwę właśnie od tej rośliny), zarówno na glebie zawierającej węglan wapnia jak i na granicie (glebie kwaśnej). Może rosnąć dosłownie wszędzie, zarówno w miejscach suchych jak i wilgotnych, na brzegach strumieni, piargach, ziemiach piaszczystych, w pobliżu torfowisk, w suchych i wilgotnych szczelinach skalnych, złomowiskach. W górach może osiągać wysokość do 2500m n.p.m.

Opis ogólny: Roślina objęta całkowitą ochroną na stanowiskach naturalnych, dawniej masowo wypalana w celu stworzenia nowych polan do wypasu zwierząt, obecnie powróciła na większość zniszczonych w tamtych czasach stanowisk. Nie jest zagrożona, wręcz przeciwnie, stanowi jedną z ważniejszych i pospolitszych roślin górskich.

Kosodrzewina porasta gęsty pas na całym obszarze Sudetów i Tatr, tworząc jedno z pięter roślinnych w górach, noszące nazwę właśnie od tej rośliny (piętro kosówki). W Alpach i Himalajach jej odpowiednikiem są różaneczniki (Rhododendron sp.).

Kosodrzewina odgrywa ważną rolę w środowisku naturalnym, jako że potrafi rosnąc nawet na jałowym, skalnym podłożu chroniąc tym samym glebę przed erozją, osuwaniu się jej oraz zatrzymując lawiny kamieni.

W Bułgarii i innych krajach bałkańskich stosuje się igliwie kosodrzewiny w celach leczniczych, jako dodatek do naparów ziołowych. Jest popularną rośliną ogrodową, często sadzoną na skalnikach, wyhodowano dziesiątki odmian, różniących się długością jak i barwą igliwia, wielkością szyszek lub tempem wzrostu.

Inne gatunki: Kosodrzewina tworzy kilka podgatunków i mieszańców międzygatunkowych. Do najważniejszych należy sosna drzewokosa (P. x raethica), krzyżówka sosny górskiej ze zwyczajną (P. sylvestris). Sosna hakowata (P. mugo subsp. uncinata), podgatunek występujący w Pirenejach i zachodnich Alpach. Sosna błotna (P. mugo x P. rotundata), będąca jedną z form mieszańca P. x rhaetica, bardzo rzadka w Polsce.