Zanokcica murowa

ZANOKCICA MUROWA  (Asplenium ruta-muraria)

 

Zanokcicowate (Aspleniaceae)

Występowanie: Rośnie przede wszystkim w południowej i południowo-zachodniej Polsce. Na północy i wschodzie znacznie rzadsza. Stanowiska zgrupowane głównie regionalnie na Dolnym i Górnym Śląsku, Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, Podhalu, Ziemi Lubuskiej i Pojezierzu Szczecińskim. Mniej liczna w Wielkopolsce, Niecce Nidziańskiej, Karpatach i na Roztoczu. Praktycznie nie występuje na północno-wschodnim terytorium kraju (Podlasie, Suwalszczyzna, Zamojszczyzna).

Odnotowana na licznych obszarach chronionych i w parkach narodowych (m.in. Tatrzańskim, Pienińskim, Wielkopolskim, Ojcowskim, Biabiogórskim, Gorczańskim).

W Tatrach rzadka, główne w piętrze regla dolnego i górnego, czasem w piętrze kosówki.

W Sudetach liczne stanowiska. Występuje we wszystkich pasmach górskich z czego najliczniej Sudety Wschodnie (Góry Bialskie, Masyw Śnieżnika) oraz Przedgórze (Masyw Ślęży, Pogórze Kaczawskie). Odnotowana w rezerwatach przyrody (m.in. Góra Radunia, Góra Ślęża, Puszcza Śnieżnej Białki, Szczeliniec Wielki, Wąwóz Siedmicki) oraz obu parkach narodowych (Karkonoski i Gór Stołowych).

Środowisko: Roślina preferuje stanowiska jasne lub półcieniste, rzadziej w pełnym słońcu. Rośnie na glebach suchych, ubogich w składniki pokarmowe (oligotroficzne) o pH obojętnym do zasadowego, głownie na skalnych zboczach, szczelinach i piargach a także na cienkiej warstwie gleby na skałach i półkach skalnych. Gatunek charakterystyczny dla rzędu Potentilletalia caulescentis i zespołu zanokcicy murowej (Ass. Asplenium truchomano-rutae-muriae).

Opis ogólny: Jest to paproć cienkozarodnikowa, używana w medycynie dzięki licznym składnikom zawartym w pędach. Są to głównie flawonoidy (kemferol, rutyna, kwercetyna), ksantony, fitosterole, fenolokwasy (kwas cynamonowy, kumarowy), sole mineralne (dużo potasu, 2,51%), aminokwasy (kwas asparaginowy, glutaminowy, ornityna, tyrozyna) oraz cukry (arabinoza, galaktoza, sacharoza i glukoza). Ziele zanokcicy ma działanie moczopędne, przeciwkaszlowe, rozkurczowe i sekreto lityczne (zwiększenie wydzielania płynnego śluzu w oskrzelach).