Zawilec gajowy

ZAWILEC  GAJOWY (Anemone nemorosa)

Jaskrowate (Ranunculaceae)

Okres kwitnienia: III-V

Wygląd: Niewielka bylina kłączowa, osiągająca do 25cm wysokości. Kwiaty śnieżnobiałe, osadzone pojedynczo na cienkiej łodyżce, posiadają 6-8 działek okwiatu, mających różowe przebarwienia po zewnętrznej stronie. Pręciki i słupki bardzo liczne.

Liść pojedynczy, odziomkowy, dłoniastodzielny lub dłoniastosieczny, silnie wcięty, brzegiem piłkowany. Liście łodygowe mniejsze, zazwyczaj dwa lub trzy.

Owocem jest owłosiona niełupka z charakterystycznie wygiętym dziubkiem. Nasiona roznoszone są przez mrówki (myrmekochoria).

Występowanie: Głównie w środkowej i północnej Europie, obejmując swoim zasięgiem terytorium od zachodniej Ukrainy, poprzez Polskę, Czechy, Austrię, Niemcy, kraje Skandynawskie i kraje Beneluksu po Francję i północną Hiszpanię. W Polsce szeroko rozpowszechniony na całym obszarze nizinnym i wyżynnym, w górach do piętra reglowego. Na Dolnym Śląsku liczne stanowiska zarówno na obszarze nizinnym jak i w Sudetach, gdzie sięga regla górnego. Występuje we wszystkich parkach narodowych i w większości parków krajobrazowych oraz rezerwatów leśnych.

Środowisko: Rośnie głównie na obszarach nizinnych. W górach stwierdzony w piętrze regla dolnego i górnego, zarówno na glebie kwaśnej jak i wapiennej. Preferuje miejsca jasne do cienistych, wilgotne z żyzną, i przepuszczalną glebą o różnym stopniu miąższości (zarówno podłoże gliniaste jak i piaszczyste). Gatunek o bardzo szerokim zakresie siedlisk. Występuje głównie na terenach leśnych (lasy liściaste prawie każdego typu, łęgi, dąbrowy, buczyny, grądy a także bory iglaste świerkowe i sosnowe, w tym monokultury), rzadziej na terenach otwartych. Na łąkach i polanach stwierdzony głównie w bliskim sąsiedztwie obszarów leśnych. Gatunek rzadko występuje na siedliskach torfowych, bagiennych i podmokłych. Zawilec jest jednym z gatunków roślin, które często zasiedlają tereny miejskie, takie jak parki, sady, zdziczałe ogródki działkowe i podmiejskie lasy oraz wszelkiego typu zarośla.

Opis ogólny: Gatunek trujący, zawierający ranunculinę. Jest jednym z pierwszych zwiastunów wiosny, tworząc w marcu i kwietniu wielkie dywany białych kwiatów. Często występuje w jego towarzystwie pokrewny gatunek, zawilec żółty.