Mieczyk tagowane posty

Lato na Dolnym Śląsku – Wrocław i Okolice

Każdy miesiąc, każda pora roku i każdy sezon ma swoje kaprysy i odstępstwa. Czasem są okresy bardziej deszczowe, czasem bardziej suche. Niekiedy zima długo nie odpuszcza a niekiedy wiosna przychodzi już w okresie kalendarzowej zimy. Ten rok nie należy do wyjątków a jego odstępstwem od normy są długie okresy suszy i upały. Wszystko to sprawiło, że tegoroczna wegetacja należy do stosunkowo skromnych. Wrocławia i jego okolic tegoroczna susza także nie ominęła, ale po kolei …

Czytaj więcej

Zagórzyckie Łąki

Rozległy teren obejmujący liczne siedliska leśne i łąkowe rozwijające się na falistych wzgórzach opadających ku Pradolinie Odry. Miejsce występowania licznej i rzadkiej flory (goryczka wąskolistna, konitrut łąkowy, selernica żyłkowana, róża francuska, mieczyk dachówkowaty, podkolan biały) oraz licznej grupy owadów naturowych, w tym przeplatka aurinia, mająca tu jedyne izolowane stanowisko w całym regionie. 

 


Czytaj więcej

Mieczyk dachówkowaty

MIECZYK  DACHÓWKOWATY  (Gladiolus imbricatus)

Kosaćcowate (Iridaceae)

Okres kwitnienia: VII-VIII

Wygląd: Charakterystyczna roślina bulwiasta, osiągająca wysokość do 90cm. Kwiaty duże, długości 2-4cm, koloru liliowo-purpurowego, trzy dolne płatki z ciemnymi smugami, niezróżnicowane na kielich i koronę, wsparte dwiema lancetowatymi przysadkami, u nasady zrośnięte w krótki kielich. Kwiaty zebrane gęsto po kilkanaście w jednostronne, grono. Nitki trzech pręcików dwukrotnie dłuższe od zielonych pylników. Słupek posiada nitkowatą szyjkę i trzy znamiona.

Liście długie, równowąskie i sztywne wyrastają po 2-4 z bulwy obejmując pochwiasto dolną część łodygi. Wyraźnie widoczne proste nerwy, idące wzdłuż liści.

Owocem jest trójkanciasta torebka zawierająca liczne oskrzydlone nasiona, roznoszone przez wiatr (anemochoria).

Występowanie: Rozproszone stanowiska w całej Europie a także na Kaukazie, Syberii i w Azji Mniejszej. W Polsce głównie w górach, znacznie rzadziej na niżu. Stanowiska rozlokowane są głównie na Śląsku, Mazowszu, Warmii, w Małopolsce, Ziemi Lubuskiej, centralnej Wielkopolsce a także na terenach górskich (Sudety, Karpaty i Góry Świętokrzyskie).

W Tatrach występuje jedynie reglu dolnym, głównie na podtatrzańskich łąkach i dolinach. Znacznie częstszy w innych regionach jak Gorce, Beskid Sądecki, Beskid Niski, Beskid Makowski, Pogórze Wiśnieckie, Beskid Śląsk oraz Bieszczady i Pogórze Dynowskie.

Na Dolnym Śląsku posiada rozproszone stanowiska. Na nizinach notowany głównie w dolinach rzecznych m.in. Tereny Wodonośne we Wrocławiu, Zagórzyckie Łąki, Dolina Baryczy, Las Grędziński, Dolina Nysy Łużyckiej. W Sudetach odnotowywany głównie w części Środkowej i Wschodniej oraz na Pogórzu i Przedgórzu Sudeckim. Rośnie w większości pasm sudeckich, szczególnie częsty w Masywie Ślęży, Górach i Pogórzu Bystrzyckim, Górach i Pogórzu Orlickim, Górach Bardzkich, Górach i Pogórzu Kaczawskim i w Górach Kamiennych.

Występuje w większości parków narodowych (m.in. Tatrzański, Pieniński, Gór Stołowych, Poleskim, Babiogórskim, Bieszczadzkim, Wielkopolskim, Ojcowskim), a także w wielu parkach krajobrazowych i rezerwatach przyrody.

Środowisko: W górach rośnie przede wszystkim w reglu dolnym, rzadziej górnym. Preferuje miejsca słoneczne i wilgotne, o glebie świeżej, umiarkowanie zasobnej lub zasobnej (mezo i eutroficzna), o pH lekko kwaśnej do obojętnej. Głównie widne śródleśne polany, łąki z wysoką trawą, brzegi strumieni i torfowiska. Gatunek charakterystyczny dla zbiorowiska jednokośnych i nie nawożonych łąk trzęślicowych (All. Molinion caeruleae) oraz łąk mietlicowych zespołu mieczyka i mietlicy pospolitej (Ass. Gladiolo-Agrostietum capillaris).

Opis ogólny: Roślina pod ścisłą ochroną gatunkową, głównie ze względu na stale zmniejszający się areał występowania, zanikanie siedlisk. Dawniej roślina pospolita, uważana nawet za chwast w niektórych regionach. Z powodu niszczenia naturalnych stanowisk (zaorywanie i osuszanie łąk pod pola uprawne) gatunek rośnie głównie w górach, gdzie uprawa roli ze względu na budowę podłoża jest ograniczona. Drugim czynnikiem jest zrywanie kwiatów czasem wraz z bulwą lub wykopywanie roślin i sadzenie ich do ogrodów, gdzie często z powodu złych warunków zamierają.

Inne gatunki: Znacznie poważniejszą sytuacje, jeśli chodzi o zagrożenie wyginięciem ma bliski krewny, mieczyk błotny (G. palustris), którego ostatnie znane stanowisko znajduje się w masywie Ślęży pod Wrocławiem (Dolnośląskie), jednak ostatnie badanie pokazują, że i z tego stanowiska prawdopodobnie zniknął.

Dawniej wyodrębniono gatunek mieczyk drobnokwiatowy (G. felicis), który w późniejszych badaniach okazał się powtarzającą się deformacją morfologiczną, wywoływaną prawdopodobnie przez choroby wirusowe.

Czytaj więcej

Trzebnica i okolice

Opis terenu zwanego „Trzebnica i okolice” obejmuje przede wszystkim gminę Trzebnica oraz sąsiednią gminę Zawonia, sąsiadujące z nimi Oborniki Śląskie, ze względu na bogactwo przyrodnicze, poświęcono osobny rozdział. Omawiane tereny rozciągają się pomiędzy wymienionymi dwiema gminami obejmując swoim zasięgiem kilka mezoregionów:

  • Nizina Oleśnicka, obejmująca południowe fragmenty
  • Wzgórza Trzebnickie, największy powierzchniowo z mezoregionów, który ciągnie się daleko poza teren gmin,  zaczynając od okolic Twardogóry i kończąc na południowych krańcach powiatu górowskiego. Na terenie gminy Trzebnica, znajduje się najwyższe wzniesienie Wzgórz Trzebnickich – Ciemna Góra, osiągające 258,3 m n.p.m.
  • Kotlina Żmigrodzka, obejmująca północne fragmenty gmin. Jej dnem toczą się liczne cieki wodne będące dopływami Baryczy.

Jest to teren sklasyfikowany pod względem geologicznym jako spiętrzone moreny z końcowego zlodowacenia warciańskiego, których efektem są liczne utwory lessowe (o miąższości 3-25 m) pokrywające większość wzgórz. Wszelkie pagórki morenowe są efektem rzeźbienia przez lodowce, które niosąc ze sobą ogromne ilości podłoża, formowały liczne wzgórza, pagórki i wąwozy. Większość obecnego kształtu gminy stworzyły właśnie efekty przemieszczania się lodowców.  Ze względu na przebiegający środkiem gmin polodowcowy wał, powstające tu strumienie i rzeczki uchodzą do dwóch głównych zlewni, potoki tworzące się po północnych stronach wzgórz uchodzą do Baryczy, podczas gdy te powstałe na południu uchodzą do Widawy.

Szata Wzgórz Trzebnicki nie należy do mocno urozmaiconych. Główny wpływ miała na to działalność człowieka, który praktycznie całkowicie przekształcił tutejszą przyrodę. Pierwotnie wzgórza porastały przede wszystkim lasy liściaste, głównie bukowe i dębowe oraz liczne typy łęgów w dolinach rzecznych. Obecnie tego typu drzewostany rozsiane są wyspowo wśród pól i pastwisk oraz jako pojedyncze płatwy w dużych kompleksach sztucznie nasadzonych borów świerkowych i sosnowych. Bory iglaste stanowią większość lasów, które swoje największe areały zajmują w północnej części gminy Zawonia (w okolicy Grochowej lesistość dochodzi do 93%). Poza tym mniejsze kompleksy leśne występują wokół miasta Trzebnica, a także miejscowości w okolicy miejscowości Komorówko i Biedaszków. Niewielkie fragmenty lasu na północy gminy, stanowią część wielkiego kompleksu leśnego Lasów Milickich i Doliny Baryczy.

Do najważniejszych typów ekosystemów leśnych należy żyzna buczyna niżowa (Galio odorati-Fagetum), będąca najbardziej bogatym gatunkowo drzewostanem w gminie i jednocześnie jednym z najrzadszych. Buczyna tego typu została stwierdzona w południowych fragmentach gminy, m.in. Las Bukowy na terenie Trzebnicy oraz na południowy-wschód od Będkowa. Kwaśna buczyna niżowa (Luzulo pilosae-Fagetum), charakteryzująca się mniejszą różnorodnością, także jest notowana głównie w południowej części gminy, m.in. pod Trzebnicą, Tarczowem Małym, Boleścinem i na wschód od Skarszyna, w rezerwacie przyrody. Formy grądów (środkowoeuropejski Galio sylvaticii-Carpinetum, oraz zboczowy Acer platanoides-Tilia cordata) rozproszone są w niewielkich płatach na południowych zboczach gminy, m.in. pod Trzebnicą, Tarczowem, Boleścinem i  w skarszyńskim rezerwacie. Notuje się także pojedyncze płaty w lasach na północ od Zawnoni, w okolicach strumieni i innych cieków wodnych.

Niewielka lesistość terenu, za wyjątkiem północnej części gminy Zawonia, charakteryzuje się występowaniem licznych ekosystemów łąkowych, większość z nich zajmuje niewielkie powierzchnie, są jednak rozlokowane wyspowo na całym terenie. Głównie dzięki podgórskiemu charakterowi wzgórz oraz lessowemu podłożu. Do najcenniejszych biotopów należy murawa szczotlichowa (Spergulo vernalis-Corynephoretum), występująca na piaszczystych skrajach borów sosnowych i nieużytkach. Najlepiej wykształcone płaty można obserwować na północy, m.in. pod Koniowem. Liczniejszy łąkowy biotop sklasyfikowany jako ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) odnotowano na wielu stromych i silnie nasłonecznionych wzgórzach, z czego część planowana jest do objęcia ochroną pod postacią użytków ekologicznych. Liczne ale rozdrobione na tym ternie, głównie w północnych fragmentach są niżowe łąki świeże użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) z liczną florą i entomofauną. Występują one m.in. w okolicach Skoroszowa, Grochowej i Skarszyna. Niewielkie płaty łąk trzęślicowych (Molinion) zachowały się głównie w dolinach większych cieków wodnych, w tym w obszarze źródliskowym użytku ekologicznego „Polana Grochowska”. Jest to jeden z najrzadszych ekosystemów, skrajnie rzadki i wymagający czynnej ochrony.

Ze względu na stosunkowo umiarkowane walory przyrodnicze i duże rozproszenie ekosystemów na terenie Trzebnicy i Zawoni nigdy nie istniała rozbudowana sieć ochrony przyrody. Jednym z pierwszych jej etapów było powołanie rezerwatu przyrody Las Bukowy w Skarszynie w 1983 roku, a następnie Parku Krajobrazowego Doliny Baryczy, który obejmuje północne skrawki gminy. W I i II dekadzie XXI wieku powołano serię użytków ekologicznych, z których najcenniejszym jest Polana Grochowska, obejmująca śródleśne łąki z około 20 rzadkimi lub chronionymi gatunkami roślin. Poza tym na ternie Trzebnicy utworzono kilkanaście drobnych użytków chroniących niewielkie oazy bioróżnorodności, głównie na północy (użytki: Wiklina, Biedaszowska Łąka, Żurawia Łąka, Łąki Koniowskie i Żabie Kąpielisko). Oprócz tego powołano obszar Natura 2000 Skoroszowskie Łąki, obejmujący obszar 13,6 km2 z kompleksem łąk kośnych, trzęślicowych i świeżych a także licznych szuwarów i turzycowisk. Obecnie w planach ochrony przyrody istnieją liczne projekty powołania kolejnych terenów chronionych, głównie w postaci użytków ekologicznych i jednego rezerwatu przyrody (Wąwóz Włóknicy).

Na terenie Wzgórz Trzebnickich możemy wymienić bardzo wiele rzadkich i chronionych roślin, jednak większość z nich ograniczona jest do pojedynczych stanowisk. Duże rozproszenie jest spowodowane przede wszystkim silną presją człowieka w postaci zagospodarowania dużych powierzchni pod pola uprawne oraz przekształcenia w kompleksach leśnych z drzewostanu liściastego w monokultury sosnowe. Mimo wszystko na terenie wzgórz stwierdzono występowanie:

  • buławnik czerwony, pojedyncze stanowisko stwierdzono w lesie bukowym pod Trzebnicą
  • bodziszek żałobny, stwierdzony w rezerwacie Las Bukowy pod Skarszynem oraz na północ od Zawonii
  • centuria pospolita, pojedyncze stanowiska w środkowej części gmin
  • fiołek przedziwny, odnotowany na terenie rezerwatu
  • gnieźnik leśny, odnotowany na Skoroszowskich Łąkach, między Domanowicami a Komorówkiem.
  • goryczka wąskolistna, odnotowana na Polanie Grochowskiej
  • goździk kropkowany, pojedyncze stanowiska na całym terenie
  • goździk kartuzek, pojedyncze stanowiska na całym terenie, głównie w południowej części na projektowanych użytkach ekologicznych
  • kokorycz wątła, stwierdzona na terenie rezerwatu
  • krwawnik pannoński, pojedyncze stanowisko pod Domanowicami
  • kukułka szerokolistna, głównie pojedyncze stanowiska na terenie Zawnoii, w tym na Polanie Grochowskiej
  • listera jajowata, na terenie Łąk Skoroszowskich, pod Droszowem.
  • łuskiewnik różowy, pojedyncze stanowiska w grądzie na ternie rezerwatu oraz pod Grochową
  • mieczyk dachówkowaty, pojedyncze stanowiska na terenie gminy Zawnonia, w tym na Polanie Grochowskiej
  • podejźrzon marunowy, skrajnie rzadki gatunek na terenie kraju Stwierdzony pod Komorówkiem w widnym lesie.
  • podkolan biały, pojedyncze stanowiska na terenie lasów pod Zawonią oraz w okolicy Domanowic
  • przylaszczka pospolita, odnotowana na ternie rezerwatu
  • śnieżyczka przebiśnieg, w okolicach cieków wodnych pod Tarczowem Małym oraz kilkanaście lokacji w lasach na północ od Zawonii
  • widlicz cyprysowy, pojedyncze stanowiska w borach na północ od Koniówka
  • zdrojówka rutewkowata, na terenie rezerwatu, na wale przebiega jej północno-zachodnia granica zasięgu w Polsce.
Czytaj więcej