Dąbrowy Janikowskie

Niewielki obszar naturowy powołany jako ważna ostoja jelonka rogacza w tej części kraju. Obejmuje dobrze zachowaną kwaśną dąbrowę na skraju doliny Odry, która stanowi fragment dawniej występujących tu powszechnie lasów dębowych. Miejsce cenne nie tylko ze względu na rzadki gatunek chrząszcza ale także ze względu na bogatą populację mykoflory (borowiki, prawdziwki, koralówki, purchawki, huby) oraz ostoję porostów i różnego rodzaju saprobiontów.


Typ ochrony: OOS Natura 2000

Data utworzenia: 2009

Powierzchnia: 15,6 ha

Powiat: Oławski

Gmina: Jelcz-Laskowice

Nadleśnictwo: Oława


Położenie: Niewielki obszar położony jest na granicy Pradoliny Wrocławskiej i Równiny Oleśnickiej, kilkaset metrów na północny-wschód od ostatnich zabudowań miejscowości Janików w gminie Oława. Sam obszar leży administracyjnie już w sąsiedniej gminie Jelcz-Laskowice, w całości należącym do nadleśnictwa Oława, oddział leśny 132 a, c, f. Granice wyznaczają drogi leśne: od północy, zachodu i wschodu idą nimi linie oddziałowe, natomiast od południa i południowego wschodu jest to droga leśna przecinająca oddz. 132 i prowadząca do siedziby Leśnictwa Janików.

Flora: Ze względu na niewielką powierzchnię nie ma tutaj dużego zróżnicowania siedliskowego. Całość porastają lasy, z czego 88% stanowią lasy liściaste z drzewostanem dębowym i niewielką domieszką innych drzew (brzoza brodawkowata, sosna zwyczajna, świerk pospolity, buk zwyczajny i robinia akacjowa). Dominującym siedliskiem jest kwaśna dąbrowa (Quercetea robori-petraeae), która ze względu na ubogie, piaszczyste i stosunkowo suche podłoże cechuje się słabo zróżnicowanym runem leśnym. Dominującym gatunkiem jest tutaj borówka czarna. Poza tym notuje się niewielkie ilości innych roślin, głównie traw i paproci a także nielicznych gatunków roślin zielnych (konwalia majowa, konwalijka dwulistna, kokoryczka wonna, jastrzębiec leśny i pszeniec leśny). Stwierdzono tu także niewielki płat siedliska naturowego określany jako pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum).  Ze względu na duże nagromadzenie martwego i butwiejącego drewna, teren charakteryzuje duże bogactwo mchów, śluzowców, porostów oraz grzybów wielkoowocnikowych.

Fauna: Sam obszar został powołany głównie dla ochrony miejsca bytowania i rozrodu rzadkiego gatunku chrząszcza – jelonka rogacza, który posiada tutaj jedno z ostatnich potwierdzonych po 2000 roku stanowisk na Dolnym Śląsku. Prawdopodobnie jest to jedna z subpopulacji pochodzących z przygranicznej ostoi leżącej w województwie opolskim na terenie Lasów Stobrawskich, będącej łącznikiem między dawno nie potwierdzonymi populacjami w dolinie Odry. Pozostałe najbliższe stanowiska są oddalone o ponad 150 km i leżą na obszarze Przemkowskiego Parku Krajobrazowego. Z powodu dużych odległości między populacjami, stanowisko w Janikowie jest ważne dla zachowania ciągłości populacji na Śląsku oraz istotne dla zachowania ogólnej zmienności gatunkowej. Oprócz Jelonka spotyka się tutaj inne owady i zwierzęta związane z martwym drewnem lub lasami dębowymi, m.in. padalec zwyczajny, rohatyniec nosorożec, paśnik pałączasty, kruszczyca złotawka, rzemlik plamisty.

Zagrożenia: Na chwilę obecną nie notuje się istniejących zagrożeń, które realnie zagrażałyby siedlisku lub jelonkowi. Z potencjalnych zagrożeń należy wymienić m.in. nieracjonalną gospodarkę leśną (jest to w końcu las gospodarczy) polegającą na wzmożonej wycince, usuwaniu martwego drewna lub przekształceniu drzewostanu. Dodatkowo otaczające obszar bory sosnowe mogą zacząć stopniowo wypierać dęby z piaszczystego siedliska lub stanowić pretekst do walki z kornikiem, której przejawem byłaby masowa wycinka. Bliskość siedzib ludzkich oraz ośrodka myśliwskiego (Hubertówka) może powodować wzmożony ruch ludzki, głównie w postaci grzybiarzy, myśliwych lub lokalnych mieszkańców. Może to negatywnie wpłynąć na bytowanie tamtejszej populacji jelonka oraz innych zwierząt (wandalizm, kolekcjonowanie owadów, zaśmiecanie).

Inne: Sam obszar leży w granicach projektowane od lat 90. parku krajobrazowego obejmującego tereny od Wrocławia po granicę województwa, pokrywając się w dużej mierze z obszarem Natura 2000 Grądy w Dolinie Odry.

Wrażenia osobiste: Stosunkowo pozytywne. Nie jest to duży obszar, jednak cechuje go swoista unikatowość w morzu monokultur sosnowych, jakie otaczają Dąbrowy Janikowskie ze wszystkich stron. Istnieje tutaj niewielka ścieżka edukacyjna wraz z tablicami informacyjnymi o lesie i jego strukturze oraz mieszkańcach lasu. Przy doży szczęścia, w upalny majowy lub czerwcowy dzień, można napotkać na tym terenie jelonka albo go usłyszeć. Wszakże w czasie lotu, owady te wydają bardzo donośny dźwięk. Późnym latem i jesienią po obfitych opadach deszczu w runie leśnym pojawiają się ogromne ilości grzybów, w tym rzadkie gatunki jak koralówki i świecznice. Teren można obejść w ciągu kilku minut, jednak jest to ciekawy punkt do odhaczenia w czasie wizyty w tym rejonie województwa. Po drodze można zobaczyć stare pomnikowe dęby, leżące przy szosie łączącej Jelcz-Laskowice z Janikowem (łącznie 5 szt. na odcinku granica zabudowań Jelcza-przysiółek Staników).