Łąki Krzydlińskie


Typ ochrony: florystyczny 

Data utworzenia: brak

Powierzchnia: ok. 45 ha

Powiat: Wołowski

Gmina: Wołów

Nadleśnictwo: Wołów


Położenie: Zespół ekosystemów łąkowych i niewielkich zadrzewień znajdujących się na Wysoczyźnie Rościsławickiej, na północny-zachód od Krzydliny Małej, na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Jezierzycy. Jest to jeden z najcenniejszych terenów w obrębie parku, dawniej planowano utworzyć tu rezerwat przyrody o powierzchni około 45 ha, jednak w nowych opracowaniach plany te porzucono. Obecnie teren znajduje się w południowo-środkowej części OOŚ Natura 2000 Dębiańskie Mokradła.

Flora: Bardzo bogata. Szczególnie obfitujące w bioróżnorodność są siedliska wilgotnych łąk i terenów trawiastych. Do najbogatszych przyrodniczo zbiorowisk należą łąki z zespołu łąk trzęślicowych (Molinion) obejmujące południowe fragmenty obszaru na zboczach bezimiennego, płaskiego wzniesienia o niewielkim nachyleniu ku północy. Jest to obszar źródliskowy o stale wilgotnej i żyznej glebie. Część terenu ulega stopniowej sukcesji drzew i krzewów, szczególnie w dolnych fragmentach, gdzie fragmenty łąki porosła olchą, wierzbą i brzozą, znacząco zubażając runo. Mimo wszystko, na łąkach trzęślicowych stwierdzono szereg rzadkich i chronionych roślin jak: kukułka szerokolistna, nasięźrzał pospolity, mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna, listera jajowata, podkolan biały, pierwiosnek lekarski, centuria pospolita i goździk pyszny. Występuje tutaj także jedna z najliczniejszych dolnośląskich populacji kruszczyka błotnego, osiągająca w korzystnych latach nawet tysiąc osobników. Większość gatunków skupia się w środkowej i południowej części łąki.

Północne tereny o płaskiej powierzchni zajmują ekstensywnie użytkowane niżowe łąki świeże (Arrenatherion) z rzędu żyznych łąk na świeżych glebach mineralnych (Arrhenatheretalia elatioris). Siedliska obejmują ponad połowę terenu i składają się głównie z pospolitych gatunków typowych dla ekosystemu: firletka poszarpana, jastruń właściwy, biedrzeniec wielki, dzwonek rozpierzchły, szelężniki, skalnica ziarenkowata i liczne trawy (kupkówka pospolita, konietlica łąkowa, stokłosa miękka).

W północno-wschodniej części wykształciły się niewielkie płaty niżowych, acydofilnych muraw bliźniaczkowych (Nardetalia) o skąpej roślinności składającej się głównie z bliźniaczki psiej trawki i wrzosów. Występują na nich niewielkie kępy krzyżownicy ostroskrzydełkowej i dziurawców a także jedno z ostatnich znanych stanowisk storczyka samiczego na terenie Dolnego Śląska. Pozostałe tereny porastają liczne drobne ekosystemy tworzące mozaikę siedlisk, m.in.: nadrzeczne ziołorośla i eutroficzne łąki wilgotne (Calthion palustris) z bogatą populacją knieci błotnej i kozłka dwupiennego. Zbiorowiska leśne obejmują szczytowe partie wzgórza, składające się na łęg wiązowo-jesionowy z dużą domieszką dębów i grabów o mało różnorodnym runie, składającym się głównie z licznych gatunków synantropijnych lub azotolubnych, m.in. niecierpek drobnokwiatowy, pokrzywa zwyczajna, chmiel zwyczajny, starce, przymiotna i paprocie.

Fauna: Stosunkowo słabo poznana. Otwarte tereny łąkowe są chętnie odwiedzane przez liczne okoliczne gatunki ssaków jak sarny, dziki, zające i lisy. Bogata entomofauna składa się z licznych gatunków motyli, w tym paź królowej i innych gatunków owadów. Poza tym Łąki Krzydlińskie są jednym z ważniejszych miejsc żerowania żurawia krzykliwego na obszarze powiatu wołoskiego.

Zagrożenia: Bardzo duże. Teren w większości stanowią grunty prywatne oraz grunty nadleśnictwa Wołów. Brak jakiejkolwiek formy ochrony grozi niewłaściwym użytkowaniem, którego skutki są obecnie coraz bardziej odczuwalne. Tereny łąk trzęślicowych ulegają powoli naturalnej sukcesji leśnej w kierunku olsu i łęgu. Natomiast fragmenty w południowo-zachodniej części są miejscem składowania nieczystości i obornika z pobliskiej fermy co powoduje znaczące przenawożenie azotem i nadmierny rozrost azotolubnych gatunków roślin jak pokrzywy oraz  trzciny. Istnieje tutaj także kilka ambon myśliwskich, które stanowią zagrożenie dla żerujących na łąkach zwierząt.

Teren w dolnej części poprzecinany jest siecią rowów melioracyjnych, w większości drożnych, które stopniowo obniżają poziom wód gruntowych oraz zapobiegają wiosennym zastojom wody. Powoduje to niekorzystne zmiany w siedliskach oraz zmiany gatunkowe flory. Tereny turzycowisk i łąk trzęślicowych ulegają wycofaniu lub całkowitemu zanikowi na rzecz łąk użytkowanych ekstensywnie oraz porostowi drzew.

Inne: W planach zagospodarowania gminy istniał projekt powołania na tym terenie rezerwatu przyrody. Obecnie plany te zaniechano w najnowszych aktualizacjach. Zamiast tego zaplanowano powołanie użytku ekologicznego w sąsiedniej wsi – Krzydlinie Wielkiej, o tej samej nazwie, co może wprowadzać w błąd. „Nowe” Łąki Krzydlińskie są znacznie mniej bogate przyrodniczo, m.in. nie odnotowano na nich kruszczyka błotnego, storczyka samiczego i goździka pysznego. Nie wiadomo czy i kiedy znów zostaną wznowione plany objęcia tego terenu ochroną. Na chwilę są one objęte ochroną w ramach obszaru Natura 2000 Dębiańskie Mokradła.

Wrażenia osobiste: Stosunkowo pozytywne. Sam teren, pomimo niewielkich rozmiarów, stanowi jeden z najcenniejszych obiektów na nizinnej części Dolnego Śląska z ogromną liczbą cennych lub chronionych gatunków roślin i zwierząt. Niestety ze względów na brak objęcia tego terenu ochroną rezerwatową lub w postaci użytku ekologicznego, istnieją duże obawy co do przyszłości Łąk Krzydlińskich. Teren został włączony do sieci obszarów Natura 2000, jako część Dębiańskich Mokradeł z planem zagospodarowania i ochrony. Jednak mimo upływu wielu lat wciąż widoczne istniejące zagrożenia, które nie zostały jak dotąd zniwelowane. Dotyczy to głównie sukcesji leśnej. Olcha czarna i krzewowiska wierzb coraz bardziej rozrastają się zabierając tereny gatunkom łąkowym, m.in. w ciągu kilku lat zaobserwowałem całkowity zanik populacji podkolana w obrębie rozrastających się drzew. Poza tym wciąż składowane są nieczystości z pobliskich ferm w południowo-zachodniej części terenu, co bardzo odbija się na tamtejszej florze. Dodatkowo widzę, że następuje obniżenie się poziomu wód gruntowych dzięki systemowi rowów melioracyjnych. Liczne dotychczas łąki kaczeńcowe z populacjami kukułek i krwawnicy pospolitej ulegają zanikowi, szczególnie w okolicach rowów. Na terenie wybitnie brakuje ścieżki edukacyjnej lub innej formy informacji albowiem teren mógłby stać się jedną z ważniejszych przyrodniczych atrakcji turystycznych gminy.