Pomnik Przyrody Głaz Romera

Największy głaz narzutowy w województwie będący jednym z najbardziej widowiskowych pomników przyrody nieożywionej zlokalizowany jest w sąsiedztwie rezerwatu Jodłowice na południowo-zachodnim fragmencie Wzgórz Trzebnickich. Głaz przez ponad 50 lat powszechnie uznawany był za pomnik przyrody, jednak najnowsze opracowania przeczą temu … 

Typ ochrony: Pomnik Przyrody

Data utworzenia: 2023 (dawniej: 1964)

Powierzchnia:  –

Powiat: Trzebnicki

Gmina: Oborniki Śląskie

Nadleśnictwo: Oborniki Śląskie

Położenie

Monumentalny głaz zlokalizowany jest w południowo-zachodniej części Wzgórz Trzebnickich, będących składową Wału Trzebnickiego. Obiekt dokładniej znajduje się przy północno-zachodniej granicy rezerwatu przyrody Jodłowice w oddziale leśnym 351 m, zaraz przy skrzyżowaniu dróg leśnych, które stanową granicę pomiędzy powiatem wołowskim i trzebnickim. Sam głaz znajduje się po stronie powiatu trzebnickiego, zaledwie kilka metrów od granicy powiatów, obok słupka oddziałowego 350/351/357/358.

Namiary GPS: GPS N 51°17′14.78″, E 16°48′37.83″.

Budowa

Jest to masywny głaz narzutowy o obwodzie prawie 14 metrów (dotyczy to części wystającej na ziemią) oraz wysokości wynoszącej pomiędzy 1,5-2,3 m (zależnie od miejsca pomiaru). Waga szacowana jest na 43 tony. Jego kształt jest stosunkowo regularny o niemal pionowych, ciosanych ścianach i płaskim wierzchu z lekkim nachyleniem w kierunku południowym. Głaz zbudowany jest z jasnego granitoidu skandynawskiego, w którym miejscami widoczne są duże kryształy skalenia potasowego z przerostami kwarcu. W przedniej części ulokowany jest dodatkowo mniejszy głaz. Całość jest intensywnie porośnięta mchami i porostami.

Głaz został przetransportowany na terytorium Wzgórz Trzebnickich przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Sam mechanizm transportu tych olbrzymich bloków skalnych był stosunkowo prosty, ale spektakularny. Lądolód, będący potężną masą lodu o grubości sięgającej nawet kilkuset metrów, poruszał się z Półwyspu Skandynawskiego na południe. Podczas swojego ruchu lodowiec wgryzał się w podłoże skalne, wyrywając z niego fragmenty skał, które następnie były transportowane w masie lodowej. Kiedy lądolód topniał i cofał się, pozostawiał po sobie te wielkie bloki kamienne.

Większość dużych głazów narzutowych to granity oraz gnejsy i granitognejsy, pochodzące z terenu Skandynawii (głównie Szwecji), z rejonu Wysp Alandzkich, Estonii oraz terytorium Finlandii.

Historia Ochrony

Informacje o pomniku można znaleźć w wielu pracach i artykułach, łącznie z mapami i opisami gminy czy powiatu. Niestety najprawdopodobniej wszystkie te dane należy uznać za nieaktualne. Wokół samego pomnika narósł duży bałagan informacyjny. Publikacja Planu Ochrony Przyrody dla nadleśnictwa Oborniki Śl. z 2015 r., wykazuje iż dokonano błędnego oznaczenia. Cytując POP:

” … ustalono, że oznaczony jako pomnik przyrody „Głaz Romera”, znajdujący się przy północnej granicy rezerwatu przyrody „Jodłowice” formalnie nie jest pomnikiem przyrody. Zgodnie z Decyzją Nr 91/64 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 1964 r. jest nim znacznie mniejszy bezimienny głaz położony przy drodze leśnej z Bukowic do Jodłowic na terenie leśnictwa Radecz.„

Warto także dodać, że w roku 2018 r. zniknęła tablica z nazwą pomnika. Nie wiadomo czy było to celowe działanie nadleśnictwa czy może akt wandalizmu dokonany przez nieznanych sprawców. Sam słupek, do którego była przybita tablica nie został zdemontowany. W oficjalnym wykazie pomników na RDOŚ (2018 r.) Głaz Romera wciąż widniał, jednak dane lokalizacyjne były błędne, a namiary położenia geograficznego (GPS N 51°17′58.00″, E 16°46′50.00″) wskazują pole uprawne na południe od Bukowic.

W regionie pomiędzy Jodłowicami a Bukowicami istnieje kilka dużych głazów narzutowych i do niedawna nie było wiadomo do końca, który z nich jest pomnikiem przyrody nadanym uchwałą sprzed ponad pół wieku (1964 r.). Wg nadleśnictwa właściwy pomnikowy głaz o wymiarach 210 x 190 x 90 cm, był zlokalizowany w oddziale leśnym 317 g, przy drodze leśnej z Bukowic do wsi Jodłowice.

W 2023 roku gminy Brzeg Dolny i Oborniki Śląskie naprawiły bałagan związany z eratykami. W dniu 19.05.2023 r. gmina Brzeg Dolny objęła ochroną głaz narzutowy nazwany jako Głaz Bernarda. Prawdopodobnie to właśnie ten głaz był pomnikiem przyrody powołanym w 1964 r. co potwierdzałaby lokalizacja: pododdział 317-g w Leśnictwie Radecz, przy leśnej drodze łączącej Jodłowice i Bukowice. Następnie dnia 03.07.2023 r. gmina Oborniki Śląskie objęła ochroną opisywany tu głaz Romera, kończąc niemal półwieczny bałagan w lokalnych pomnikach przyrody.

Sama nazwa głazu pochodzi od nazwiska niemieckiego geologa i rektora Uniwersytetu Wrocławskiego Ferdinanda Roemera. 

Głaz na niemieckiej mapie, podpisany jako „Findlingsstein”