Pomniki Przyrody w Kamieńcu Ząbkowickim cz. 5

Pomniki Przyrody w Kamieńcu Ząbkowickim cz. 5

29 października 2020 Wyłącz przez admin

Piąta odsłona serii o pomnikach wokół pałacu Marianny Orańskiej, ulokowanych w Kamieńcu Ząbkowickim. Teren ten znacząco wyróżnia się na pomnikowej mapie Dolnego Śląska. W 2018 r. na przypałacowych terenach objęto ochroną prawie setkę drzew zgrupowanych w 89 pomnikach przyrody. Pomnikami stały się głównie dorodne dęby i buki ale także klony, jesiony, lipy, sosny pospolite, sosny amerykańskie i wiele innych drzew.



Typ: pomnik przyrody

Data powołania: 2008, 2018

Powiat: Ząbkowicki

Gmina: Kamieniec Ząbkowicki

Nadleśnictwo: Bardo


Akt prawny: Uchwała nr LX/387/2018 Rady Gminy Kamieniec Ząbkowicki z dnia 15 listopada 2018 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody

Piąta i przedostatnia odsłona omawiająca pomniki w Kamieńcu Ząbkowickim. W większości drzewa zgrupowane są na przypałacowych terenach zielonych, gdzie powołano wszystkie nowe pomniki w 2018 r. W piątym artykule opisującym kamienieckie pomniki przyrody będziemy skupiać się na drzewach rosnących w środkowej i północnej części kompleksu leśnego, poza ogrodzoną częścią w obrębie pomiędzy ruinami domku myśliwskiego a ogrodzeniem pałacowym. Sam pałac powstał w XIX wieku, na zachodnich stokach większego kompleksu leśnego porastającego wzgórze Zameczno (284 m n.p.m.) na ruinach wczesnośredniowiecznego grodziska. Tereny były stopniowo zagospodarowywane, gdzie tworzono całe ogrody leśne z rodzimymi gatunkami jak i drzewami obcego pochodzenia. Sam kompleks obejmuje stosunkowo rozległy masyw o trzech wzniesieniach i łącznej powierzchni około 130 ha, z czego tylko zachodnia część (wokół pałacu) utrzymana jest jako ogród. To właśnie w zachodniej części nagromadzona jest największa ilość pomników. W piątej odsłonie będziemy jednak skupiać się na terenach położonych poza bliskim sąsiedztwem pałacu, dokładniej w środkowej i północnej części kompleksu, w okolicach ruin domku myśliwskiego oraz niebieskiego szlaku turystycznego. W rejonie tym dominują głównie pomnikowe buki oraz drzewa pochodzące z Ameryki Północnej, czyli dąb czerwony i sosna wejmutka. W warstwie podszytu dominuje w wielu miejscach różanecznik pontyjski, który tworzy wiosną rozległe, żółte dywany kwiatów. W lesie rozchodzi się wtedy słodki azaliowy zapach. Krzewy dodają lasowi w tym okresie niezwykłego uroku, bardzo dobrze komponując się wokół dorodnych buków i wejmutek.


Buk zwyczajny (Fagus sylvatica), jest to gatunek dominujący zarówno w drzewostanie przypałacowego kompleksu leśnego jak i na liście pomników Kamieńca Ząbkowickiego. Szczególnie licznie pomnikowe buki występują właśnie w środkowej części lasu:

  • okaz o obwodzie 307 cm (50°31’24.70″N; 16°53’3.20″E) ulokowany jest w północno-zachodniej części stoków tu przy alejce spacerowej. Drzewo posiada gruby i prosty pień rozdzielający się na wysokości 5 m na dwa niemal pionowe konary. Korona o strzelistym pokroju, jest charakterystyczna dla drzew rosnących w dużym zagęszczeniu.
  • okaz o obwodzie 288 cm (50°31’26.76″N; 16°53’10.17″E) ulokowany jest w północno-zachodniej części tuż przy alejce spacerowej obok niewielkiego dołu będącego efektem dawnego wydobycia ziemi. Drzewo posiada masywny i prosty pień rozwidlający się na wysokości 5 m na strzelistą koronę. Charakterystyczny jest najniższy konar o mocno łukowatym wygięciu. U podstawy pnia widoczne są ślady licznych napisów i rysunków wyrytych na korze.
  • okaz o obwodzie 360 cm (50°31’27.83″N; 16°53’23.95″E) ulokowany jest w środkowej części kompleksu, na północnych stokach tuż przy alei leśnej, około 170 m na północ od ruin domku myśliwskiego. W bezpośrednim sąsiedztwie rośnie drugi pomnikowy buk. Drzewo posiada masywny i prosty pień, lekko rozszerzający się u podstawy. Korona stosunkowo słabo rozwinięta, posiada ślady po martwych i odłamanych gałęziach oraz ślad po uderzeniu pioruna. Drzewo jest usytuowane w krajobrazie zbliżonym do naturalnego lasu, widoczne z alei spacerowej.
  • forma czerwonolistna „Purpurea” o obwodzie 256 cm (50°31’27.43″N; 16°53’24.20″E) rośnie w środkowej części kompleksu, na północnych stokach tuż przy alei leśnej, około 165 m na północ od ruin domku myśliwskiego. W bezpośrednim sąsiedztwie rośnie drugi pomnikowy buk. Drzewo posiada bardzo prosty i masywny pień z wysoko ulokowaną strzelistą koroną. Jest to jedyny pomnikowy buk w odmianie czerwonolistnej w tej części parku.
  • okaz o obwodzie 310 cm (50°31’21.14″N; 16°53’16.30″E) ulokowany jest w centralnej części kompleksu leśnego, tuż przy skrzyżowaniu alejek spacerowych oraz niebieskiego szlaku turystycznego, w bezpośrednim sąsiedztwie rosną pomnikowe sosny wejmutki. Drzewo posiadało pierwotnie gęstą i rozłożystą koronę rozgałęziającą się nisko na wysokości ok. 1,5 m. Obecnie część konarów uległa odłamaniu pozostawiając rozległą, wgłębną bliznę.
  • okaz o obwodzie 310 cm (50°31’18.75″N; 16°53’16.25″E) rośnie w środkowej części kompleksu, około 50 m na południe od skrzyżowania alejek i niebieskiego szlaku turystycznego. W jego bezpośrednim sąsiedztwie rośnie pomnikowy cis pospolity. Drzewo posiada prosty i masywny pień oraz częściowo odsłonięte korzenie. Korona jest strzelista ze śladami niewielkiego ubytku w gałęziach.
  • okaz o obwodzie 342 cm (50°31’19.31″N; 16°53’19.43″E) rośnie w centralnej części kompleksu na niewielkim stoku, ok. 80 m na południowy-wschód od skrzyżowania alejek parkowych przy niebieskim szlaku. Drzewo posiada masywny pień i strzelistą koronę rozgałęziającą się na wysokości ok. 5-6 m. Część pnia porośnięta jest przez bluszcz.
  • okaz o obwodzie 332 cm (50°31’17.66″N; 16°53’22.10″E) rośnie przy ścieżce na stoku w środkowej części kompleksu leśnego, około 100 na południe od ruin domku myśliwskiego. Drzewo posiada masywny pień, który na wysokości ok. 5 m rozgałęzia się na dwa strzeliste konary. Na pniu widoczne są pionowe spękania. Teren wokół buka porastają dorodne azalie pontyjskie, dzięki czemu całość posiada wysokie walory krajobrazowe dla tej części parku.
  • okaz o obwodzie 332 cm (50°31’20.27″N; 16°53’23.89″E) ulokowany jest w środkowej części kompleksu, przy leśnej ścieżce około 50 m na południe od ruin domku myśliwskiego. Drzewo posiada masywny pień oraz wysoko ulokowaną koronę o częściowo rozłożystym pokroju. Miejscami widoczne są ślady po martwych i odpadniętych konarach.

Sosna wejmutka (Pinus strobus), seria dorodnych sosen pochodzących z Ameryki Północnej. Wszystkie pomnikowe drzewa charakteryzuje podobny pokrój. Posiadają one masywne pnie z wysoko ulokowanymi koronami, co jest charakterystyczne dla drzew rosnących w zwartych kompleksach leśnych. U części okazów widoczne są uschłe dolne gałęzie oraz spękania w korze.

  • okaz o obwodzie 284 cm (50°31’20.76″N; 16°53’14.31″E) ulokowany jest w środkowej części kompleksu, po zachodniej stronie skrzyżowania alejek leśnych .
  • okaz o obwodzie 301 cm (50°31’20.36″N; 16°53’16.70″E) okaz ulokowany jest w środkowej części kompleksu, 20-30 m od leśnej drogi i ok. 40 m na południowy-wschód od skrzyżowania szlaków.
  • okaz o obwodzie 286 cm (50°31’21.75″N; 16°53’16.22″E) rośnie w centralnej części kompleksu, tuż przy skrzyżowaniu leśnych alejek.
  • okaz o obwodzie 268 cm (50°31’19.66″N; 16°53’18.43″E) drzewo uległo zniszczeniu, w trakcie burzy w 2019 r. uszkodzona została znaczna część korony pozostawiając, goły i zamierający pień.
  • okaz o obwodzie 297 cm (50°31’19.66″N; 16°53’18.43″E) rośnie w centralnej części kompleksu, około 80 m na wschód od skrzyżowania alejek. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się pomnikowy buk i uszkodzona pomnikowa sosna.

Dąb czerwony (Quercus rubra, 50°31’19.79″N; 16°53’11.56″E) okaz o obwodzie 452 cm, zlokalizowany jest w środkowej części kompleksu na niewielkim wypłaszczeniu wzniesienia, około 60 m na wschód od leśnych ścieżek. Jest to wyjątkowo dorodny okaz dębu, jeden z najokazalszych w przypałacowym kompleksie leśnym. Korona jest słabo rozgałęziona z widocznymi śladami po martwych i odłamanych gałęziach. Jest to także jedyny pomnikowy dąb rosnący w tej części parku, która została zdominowana przez buki i sosny wejmutki.


Informacje praktyczne: 

  • dobry dojazd, na zachód od parku ulokowany jest parking. Poza tym teren jest na tyle rozległy, że niemal z każdej strony ulokowane są miejsca mogące posłużyć do zaparkowania samochodu
  • teren bardzo dobrze zagospodarowany turystycznie, jako że pałac jest jedną z najważniejszych atrakcji tej części Sudetów, przebiegu tu m.in. niebieski szlak turystyczny oraz wyznaczone są liczne aleje i ścieżki spacerowe
  • wszystkie omówione tu pomniki znajdują się w północnej i środkowej części parku, pomiędzy ogrodzonym terenem parku a ruinami domku myśliwskiego. W większości drzewa rosną tuż przy leśnych alejkach lub w odległości wystarczająco niewielkiej by można było je dostrzec. Jedynie kilka buków jest częściowo ukrytych, dlatego w artykule podane są namiary na każde drzewo.
  • sam teren polecam odwiedzić o różnych porach roku aby móc podziwiać tutejsze drzewa w pełnej okazałości. Szczególnie atrakcyjnie wyglądają one jesienią, gdy większość liści przebarwia się na żółte i czerwonego kolory.
  • w bezpośredniej bliskości nie występują tereny chronione. W odległości 15-20 km zlokalizowane są rezerwaty przyrody (Muszkowicki Las Bukowy i Skałki Stoleckie na północy, Cisy i Cisowa Góra na zachodzie) oraz użytek ekologiczny Hałda Storczykowa na południu. Poza tym w samym tylko Kamieńcu znajduje się ponad 100 pomników przyrody
  • zlokalizowane poszczególnych pomników może sprawiać trochę problemów albowiem ulokowane są nierównomiernie na całym terytorium parku, jednak każde drzewo opatrzone jest stosowną tabliczką ułatwiającą identyfikację. Zaleca się pobranie mapy z uchwały (nazwa aktu jest na samej górze artykułu) i przy jej pomocy oznaczać drzewa. Obejście wszystkich drzew (nie tylko z opisywanego fragmentu) może zająć tak naprawdę cały dzień