Ostrzyca Proboszczowicka

17 maja 2025 Wyłączono przez admin

Ostrzyca zwana jest czasem polską górą Fudżi. Samotny, wygasły wulkan, którego charakterystyczny kształt widoczny jest nawet ze szczytów Karkonoszy. Unikalny mikroklimat oraz bazaltowe podłoże sprawiły, że na terenie rezerwatu rozwinęły się liczne siedliska z bardzo bogatą florą, w tym gatunki rzadkie i chronione (miodownik melisowaty, lilia złotogłów, zanokcica północna, buławnik mieczolistny, paprotnik kolczysty). Warto nadmienić, że swoje jedyne stanowisko miał tutaj czosnek sztywny.

Typ ochrony: geologiczny, florystyczny

Data utworzenia: 1962

Powierzchnia: 3,81 ha

Powiat: Złotoryjski

Gmina: Pielgrzymka

Nadleśnictwo: Złotoryja

Położenie

Rezerwat obejmuje szczytowe partie Ostrzycy (501 m n.p.m.), powyżej 450 metrów aż po sam wierzchołek. Sama góra stanowi kulminacyjne wzniesienie mikroregionu Wysoczyzny Ostrzycy znajdującej się w północno-zachodnim fragmencie Pogórza Kaczawskiego w Sudetach Zachodnich. Izolowane wzgórze położone jest w niewielkim kompleksie leśnym otoczonym polami uprawnymi w połowie drogi pomiędzy miejscowościami Proboszczów i Bełczyna w gminie Pielgrzymka. Obejmuje fragmenty a-c oddziału leśnego 194 nadleśnictwa Złotoryja.

Budowa

Ostrzyca stanowi jeden z bardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych fragmentów Sudetów. Będąc najwyższą górą Pogórza Kaczawskiego jest dobrze widoczna z odległości kilkudziesięciu kilometrów. Obszar stanowi stosunkowo wyraźnie wyodrębnione samotne wzniesienie w kształcie stożka o stromych zboczach, szczególnie od południowej i wschodniej strony. Swój kształt zawdzięcza intensywnym procesom erozyjnym, które zdarły miększe warstwy pozostawiając tylko twardsze i wytrzymalsze skały.

Dzięki podobnym procesom wyodrębniła się Ślęża, która jest często błędnie uważana za wygasły wulkan. Jednak to właśnie Ostrzyca jest pozostałością po dawnym wulkanie tarczowym (tzw. nek) z okresu miocenu, którego pozostałość stanowi rdzeń wypełniony zastygłą, niezwykle twardą skałą wulkaniczną oraz pokrywą lawową. Całość budowana jest ze skał zasadowych, głównie z bazanitu, skały zbliżonej do bazaltu, która wyróżnia się tutaj większą zawartością oliwinu i obecnością skaleniowców (grupa minerałów skałotwórczych skał magmowych).

W partiach szczytowych wytworzyły się gleby inicjalne, które charakteryzuje niski poziom miąższości oraz niewielka zawartość próchnicy. W rezerwacie występuje bardzo duży udział rumoszu skalnego, głównie skał wulkanicznych, który miejscami tworzy rozległe gołoborza bazaltowe, będące jednym z bardziej znanych struktur geologicznych na zboczach góry. Niższe partie pokryte są utworami soliflukcyjnymi, a u samego podnóża występują osady glacjalne i fluwioglacjalne. Zasadowe skały dzięki procesom erozyjnym stopniowo zasilają kwaśne gleby brunatne znajdujące się poniżej góry, powodując znaczony wzrost żyzności tamtejszych terenów uprawnych.

Roślinność

Stosunkowo bogata. Góra dzięki charakterystycznemu ukształtowaniu, wulkanicznym glebom oraz specyficznemu mikroklimatowi cechuje się wysoką bioróżnorodnością siedlisk i zasiedlających je gatunków. Zinwentaryzowano około 260 gatunków roślin, z czego około 50% to gatunki związane ze zbiorowiskami leśnymi, ok. 20% stanowią rośliny siedlisk naskalnych (murawowe, szczelinowe i rumoszowe) a po ok. 10% stanowią gatunki łąkowe oraz ciepłolubnych zarośli i okrajków. Średnia temperatura roczna jest wysoka jak na warunki podgórskie (8,6°C), co skutkuje dużym udziałem gatunków ciepłolubnych w runie leśnym.

Jednym z ważniejszych siedlisk jest płat ciepłolubnej dąbrowy, która jest określana jako forma pośrednia pomiędzy dąbrową brekiniową (Sorbo torminalis-Quercetum) i kwaśną podgórską dąbrową (Viscario vulgaris-Quercetum). Siedlisko to rozwija się na stromych, południowo eksponowanych szczytowych partiach, gdzie panują specyficzne warunki mikroklimatyczne charakteryzujące się podwyższoną temperaturą, intensywnym nasłonecznieniem oraz okresowym deficytem wody. Podłoże siedliska tworzą głównie gleby brunatne, powstałe z wietrzenia skał bazaltowych. Charakteryzują się one małą miąższością, kamienistością oraz tendencją do okresowego przesuszania w miesiącach letnich. Odczyn gleby jest zazwyczaj lekko kwaśny do obojętnego, co sprzyja rozwojowi specyficznej roślinności ciepłolubnej. Warunki są zróżnicowane w zależności od ekspozycji i nachylenia stoku – na najbardziej stromych fragmentach gleba jest płytka i kamienista, podczas gdy w zagłębieniach i na łagodniejszych partiach zbocza występuje głębsza warstwa próchnicy.

Klimat lokalny charakteryzuje się cechami subkontynentalnego klimatu ciepłego, z wyraźnymi wpływami śródziemnomorskimi. Średnie temperatury roczne są wyższe niż w otaczających obszarach leśnych o ekspozycji północnej, a amplituda dobowa i sezonowa temperatur jest znacząca. Opady atmosferyczne są stosunkowo niskie, co w połączeniu z wysoką ewapotranspiracją i dobrą przepuszczalnością podłoża prowadzi do powstawania warunków suszy glebowej, szczególnie w okresie letnim.

Siedlisko ciepłolubnej dąbrowy w rezerwacie cechuje znaczne zróżnicowanie strukturalne i florystyczne, wynikające z mozaikowego charakteru warunków siedliskowych. Na powierzchniach o najlepszych warunkach glebowych rozwija się zwarta struktura leśna z dobrze wykształconym piętrem drzewostanu, podczas gdy na najbardziej eksponowanych i suchych stanowiskach przybiera charakter krzewiasty z luźno rozmieszczonymi drzewami i rozwiniętym runem trawiastym. Dąbrowa tworzy mozaikę z zaroślami okołopannońskimi i gołoborzem. Drzewostan ciepłolubnych dąbrów zdominowany jest przez dąb szypułkowy, który stanowi główny składnik budujący strukturę tego siedliska. Dęby osiągają tu różne rozmiary – od pojedynczych okazów o charakterze pomnikowym, po młodsze pokolenia stanowiące odnowienie naturalne. Charakterystyczne jest występowanie dębów o specyficznym pokroju, z szerokimi, rozłożystymi koronami przystosowanymi do warunków silnego nasłonecznienia.

Bardzo charakterystycznym elementem runa są rośliny zielne o charakterze stepowym i murawowym. Szczególnie licznie występują przedstawiciele rodziny wiechlinowatych, bobowatych, trędownikowatych i goździkowatych, w tym komonicę zwyczajna, lucernę, wykę grochowatą czy koniczyny różnych gatunków. Wśród roślin dwuliściennych dominują gatunki przystosowane do okresowego deficytu wody jak kostrzewy, jastrzębce i rozchodniki, które rosną bezpośrednio na skałach i w szczelinach skalnych. Na glebach głębszych występuje bogatszy skład gatunkowy. W miejscach tych tworzą się efektowne kobierce kwiatowe złożone z wielu roślin ciepłolubnych, m.in. ciemiężyk białokwiatowy, dzwonek brzoskwiniolistny, janowiec barwierski, konwalia majowa, kokorycka wonna, lebiodka pospolita, lepnica zwisła, naparstnica zwyczajna i smółka pospolita.

Do największych powierzchniowo należą zboczowe lasy klonowo-lipowe (Aceri-Tilietum) obejmujące prawie 50% powierzchni rezerwatu, głównie na północnych i wschodnich stokach. Drzewostan jest stosunkowo młody, albowiem w okresie II wojny światowej został w większości wycięty. Mimo zniszczeń odtworzone płaty nie odbiegają składem od typowych. Buduje je w większości lipa szerokolistna i klon zwyczajny z domieszką dębu szypułkowego, jesionu wyniosłego, klonu jawora i lipy drobnolistnej. Runo leśne stosunkowo bogate mimo obecności dużych połaci rumoszu skalnego. Z ciekawszych i bardziej charakterystycznych roślin można wymienić m.in. kokorycz pusta, dzwonek pokrzywolistny, marzanka wonna, szczyr trwały, lilia złotogłów, buławnik mieczolistny, paprotnik kolczysty oraz rzadka ułudka leśna.

Na granicy rezerwatu lasy klonowo-lipowe przechodzą w podgórski łęg jesionowy (Mercuriali-Fraxinetum), który stanowi najżyźniejsze siedlisko występujące w dolnych partiach góry. Ten typ lasu charakteryzuje dominacja jesionu wyniosłego w drzewostanie. Towarzyszą mu inne gatunki drzew typowych dla eutroficznych i mezotroficznych lasów liściastych: lipa szerokolistna, klon jawor, wiąz górski i grab pospolity. Runo leśne jest bogate gatunkowo z przewagą szczyru trwałego. Siedlisko rozwija się na żyznych, wilgotnych glebach zasilanych wodami spływającymi ze stoków Ostrzycy. W runie oprócz szczyru występują także dzwonek pokrzywolistny, miodunka ćma, perłówka jednokwiatowa, podagrycznik pospolity, ziarnopłon wiosenny oraz zawilec żółty. Bardzo pospolite są tutaj pokrzywa zwyczajna, przytulia czepna oraz różnego rodzaju paprocie, jeżyny i turzyce.

Do najcenniejszych siedlisk należą zbiorowiska nieleśne obejmujące szczytowe partie, gołoborza oraz wychodnie skalne. Występuje tutaj kilka siedlisk naskalnych ze zbiorowiska Androsacetalia vandellii, z czego najważniejsze to zbiorowiska paproci naskalnych z zespołu Asplenietum septentrionalis, zasiedlających skały i wychodnie o ekspozycji południowej, wschodniej i zachodniej. Siedlisko charakteryzuje uboga szata roślinna z powodu dużego nasłonecznienia oraz szybko wysychającej warstwy cienkiego podłoża. Występuje tu szereg rzadkich gatunków, głównie paproci: paprotka zwyczajna, paprotnica krucha, zanokcica skalna, zanokcica północna oraz ich mieszaniec, bardzo rzadka zanokcica niemiecka. Z innych typowych gatunków stwierdzono występowanie m.in. dzwonek okrągłolistny, jastrzębiec blady, kostrzewa popielata, rozchodnik wielki, szczaw tępolistny i wiechlina gajowa.

Największe powierzchniowo siedlisko zinwentaryzowane w graniach rezerwatu to gołoborze bazaltowe z siedliska natura 2000 piargi i gołoborza krzemianowe stanowiące specyficzne i wyjątkowe siedlisko skalne o charakterze górskim, powstałe z nagromadzeń bloków bazaltowych będących efektem erozji skał wulkanicznych. Siedlisko charakteryzuje się ekstremalnymi warunkami ekologicznymi: znacznymi dobowymi i sezonowymi wahaniami temperatury, okresowym przesuszeniem, wysoką mineralizacją podłoża oraz ograniczoną dostępnością wody i składników pokarmowych.

Roślinność ma charakter fragmentaryczny i skupiają się one wyspowo w szczelinach pomiędzy rumoszem, gdzie gromadzi się niewielka warstwa próchnicy. W siedlisku dominują gatunki mchów i porostów skorupiastych a także paproci (po stronie północnej) i rośliny naczyniowe przystosowane do warunków kserofitycznych po stronie południowej. Główne zagrożenia to intensywna antropopresja związana z turystyką (wydeptywanie, pobieranie materiału skalnego), ekspansja gatunków inwazyjnych, fragmentacja siedliska oraz progresywne zmiany klimatyczne prowadzące do dalszego przesuszenia i degradacji mikrohabitatów.

Północne i zacienione skały oraz rumosz bazaltowy zostały zasiedlone przez gatunki preferujące stanowiska cieniste o odczynie zasadowym z zespołu paprotnicy kruchej Bartramio-Cystopteridetum, gdzie poza tytułowym gatunkiem możemy wyróżnić także pokrzywę zwyczajną, dzwonka okrągłolistnego i liczne mchy. Na północnych i północno-zachodnich stokach występuje także zespół Hypno-Polypodietum, zasiedlający zacienione szczeliny i półki skał o dużym nachyleniu (50-90°). Z gatunków charakterystycznych występuje paprotka zwyczajna oraz jej bardzo rzadki pentaploidalny mieszaniec, paprotka Mantona. Poza tym notuje się liczne mchy, w tym rokiet cyprysowy, knotnik zwisły i widloząb miotlasty.

Do ważnych siedlisk o stosunkowo dużej powierzchni należą zarośla okołopannońskie (Junipero communis-Cotoneasteretum integerrimi), które występują na nasłonecznionych stokach południowych oraz w partiach przyszczytowych. Zbiorowisko to wykształciło się na cienkiej warstwie inicjalnej gleby oraz na podłożu zgromadzonym w zagłębieniach i w szczelinach skalnych. Roślinność jest bardzo bogata jak na tak nieprzychylne siedlisko, gdzie dominują głównie krzewy z gatunku berberys zwyczajny, irga pospolita (gatunek dominujący), róża psia, głóg dwuszyjkowy oraz niektóre większe rośliny zielne z sąsiednich siedlisk (naparstnica zwyczajna, lebiodka pospolita, lepnica zwisła). Miejscami siedlisko tworzy mozaikę z siedliskiem świetlistej dąbrowy, gdzie tworzy warstwę podszytu.

Na nasłonecznionych fragmentach wytworzyły się płaty muraw pannońskich ze zbiorowiska Festuca cinerea-Vincetoxicum hirundinaria, wśród których dominuje kostrzewa blada z domieszką innych gatunków (ciemiężyk białokwiatowy, czyścica drobnokwiatowa, dziurawiec zwyczajny, fiołek polny, lepnica rozdęta, lepnica zwisła, lebiodka pospolita, pięciornik srebrny, rogownica polna, rozchodnik wielki oraz mech zęboróg czerwonawy). Murawy występują głównie w szczytowej części Ostrzycy oraz na niektórych wychodniach skalnych w obrębie podszczytowym. Miejscami siedlisko wkracza na tereny leśne porośnięte szczątkowymi płatami świetlistej dąbrowy z dominującym w drzewostanie dębem szypułkowym. Rezerwat stanowi jeden z najważniejszych obszarów chroniących murawy pannońskie, głównie ze względu na zajmowaną powierzchnię oraz reprezentatywność gatunków typowych dla siedliska.

Do ważniejszych roślin w rezerwacie należą:

Czosnek sztywny (Allium strictum), prawdopodobnie najważniejszy składnik rezerwatu. Czosnek niestety wymarł w latach 60 lub 70 ubiegłego wieku. Ostrzyca stanowiła jedyne znane miejsce występowania tego gatunku, który zasiedlał widne fragmenty przyszczytowe. Główną przyczyną wymarcia było masowe zbieranie roślin przez botaników. Następnie stanowiły one okazy zielnikowe. Czosnek posiada równowąskie liście spomiędzy których wyrasta wysoki na 40-50 cm kwiatostan tworzący baldach różowych kwiatów.
Irga zwyczajna (Cotoneaster integerrimus), rzadki krzewu będący gatunkiem interglacjalnym. Występuje na obszarach skalistych, gdzie porasta miejscami skrajnie strome stoki oraz szczeliny skalne z niewielką warstwą inicjalnej gleby. W rezerwacie rośnie głównie w najwyższych partiach, gdzie jest składnikiem ciepłolubnych zarośli.
Jastrzębiec siny (Hieracium bifidum), bardzo rzadki gatunek stwierdzony w Polsce zaledwie na kilkunastu stanowiskach w Sudetach, Karpatach i Wyżynie Małopolskiej, gdzie rośnie na skalistych zboczach w zbiorowiskach roślinności szczelinowej. Populacja jastrzębca występuje zarówno na wychodniach skalnych bazaltu jak i na skalistym gołoborzu od południowej strony.
Kostrzewa blada (Festuca pallens), rzadki gatunek trawy objęty od 2014 r. ochroną ścisłą. Ze względu na bardzo dużą odporność na niekorzystne warunki kępy trawy występują w wybitnie nieprzyjaznych siedliskach jak rumowiska bazaltowe oraz nasłonecznione ostańce skalne. W rezerwacie jest stosunkowo pospolita.
Lilia złotogłów (Lilium martagon), jest to jeden z najbardziej efektownych składników flory rezerwatu o dużych, jasnoróżowych kwiatach zebranych w luźny kwiatostan. Występuje najczęściej w chłodniejszych i wilgotniejszych fragmentach, gdzie gleba jest żyzna z grubą warstwą próchnicy.
Naparstnica zwyczajna (Digitalis grandiflora), jeden z wielu gatunków występujących na terenie objętych ochroną. Posiada tutaj bogatą populację w postaci setek osobników rosnących w świetlistych zaroślach oraz na obrzeżach zadrzewień w południowej części rezerwatu, w tym na terenie gołoborzy.
Paprotnik kolczysty (Polystichum aculeatum), rzadka w Sudetach paproć preferująca cieniste i wilgotne stanowiska, przeważnie pośród rumoszu skalnego w jaworzynach i innych typach lasów klonowo-lipowych. Można go spotkać po północnej stronie góry, gdzie wyrasta pośród bazaltowego gołoborza.
Wyka grochowata (Vicia pisiformis), rzadka roślina wieloletnia tworząca pokładające się pędy z gronami 10-30 jasnożółtych kwiatów. Gatunek bardzo rzadki, znany głównie z Sudetów i górnej doliny Wisły, jednak nie jest objęty ochroną. W rezerwacie występuje w żyźniejszych fragmentach dąbrowy w przyszczytowych partiach.
Ułudka leśna (Omphalodes scorpioides), niewielka bylina leśna tworząca luźne kobierce błękitnych kwiatów. Występuje w wilgotniejszych fragmentach lasów klonowo-lipowych, głównie w miejscach z tworzonymi się zastoinami wody i wysiękami. Gatunek rzadki w Sudetach.
Zanokcica północna (Asplenium septentrionale), niewielka paproć naskalna objęta od 2014 r. ochroną częściową. Ze względu na dużą wytrzymałość występuje zarówno w cienistych jak i nasłonecznionych fragmentach ścian skalnych i wychodni, gdzie tworzy niewielkie zespoły paproci naskalnych.

Fauna

Rezerwat ze względu na niewielkie rozmiary oraz występowanie dużych kompleksów leśnych wokół, nie stanowi typowej ostoi zwierząt. Większość z nich jest tymczasowymi gośćmi. Mimo wszystko notuje się tutaj liczne ssaki: dzik, jeleń, sarna, lis, kuna leśna, zając szarak, wiewiórka, łasica oraz gryzonie: mysz leśna i mysz zaroślowa. Z gnieżdżącego ptactwa zaobserwowano m.in.: sójka, orzechówka, kukułka, myszołów zwyczajny, jastrząb, bażant, sowa uszata oraz kilku przedstawicieli dzięciołowatych i drozdowatych. Ze względu na liczny rumosz skalny w rezerwacie żyje rzadki w Sudetach maleńki ślimak świdrzyk oraz dwa gatunki motyli: Aplota kadeniella i Bryotropha basaltinella, które mają na Ostrzycy jedyne znane stanowiska na Dolnym Śląsku. Niestety na terenie rezerwatu nie prowadzono jak dotąd kompleksowej inwentaryzacji faunistycznej.

Zagrożenia

Obecnie niewielkie. Siedliska rezerwatu utrzymują się w sposób prawidłowy, w tym lasy klonowo-lipowe, które pomimo wojennej dewastacji, nie odbiegają zbytnio od typowych płatów. Najpoważniejszym zagrożeniem jest intensywna presja turystyczna. Rezerwat Ostrzyca Proboszczowicka, ze względu na swoją dostępność i atrakcyjność krajobrazową, przyciąga licznych turystów i miejscowych mieszkańców. Niekontrolowany ruch turystyczny prowadzi do wydeptywania runa leśnego, szczególnie w bezpośrednim sąsiedztwie szlaków turystycznych i miejsc postojowych.

Wydeptywanie ma szczególnie negatywny wpływ na delikatne rośliny ciepłolubne, które często charakteryzują się powolnym wzrostem i małą zdolnością do regeneracji. Utrata pokrywy roślinnej prowadzi do erozji gleby, szczególnie niebezpiecznej na stromych zboczach, gdzie cienka warstwa gleby może zostać całkowicie zniszczona. Problem stanowi również zaśmiecanie terenu przez turystów, co prowadzi nie tylko do degradacji walorów estetycznych, ale także do eutrofizacji siedliska przez rozkładające się odpady organiczne. Eutrofizacja zmienia skład gatunkowy roślinności, faworyzując gatunki azotolubne kosztem specyficznej flory oligotroficznej.

Kolejnym istotnym zagrożeniem jest ekspansja gatunków obcych geograficznie, wprowadzanych świadomie lub przypadkowo przez człowieka. Szczególnie problematyczne są gatunki wkraczające na gołoborza i ciepłolubną dąbrowę. Te gatunki charakteryzują się szybkim wzrostem i wysoką konkurencyjnością, co pozwala im wypierać gatunki rodzime. Do najbardziej rozprzestrzeniających się gatunków w rezerwacie należy niecierpek drobnokwiatowy.

Paradoksalnie, pomimo ciepłolubnego charakteru tutejszych siedlisk, zmiany klimatyczne stanowią poważne zagrożenie dla ciepłolubnych dąbrów i muraw. Zwiększenie częstotliwości i intensywności okresów suchych może prowadzić do przekroczenia granicy tolerancji nawet dla gatunków przystosowanych do życia w warunkach deficytu wody. Szczególnie niebezpieczne są długotrwałe susze połączone z wysokimi temperaturami, które mogą prowadzić do osłabienia drzewostanu i zwiększenia jego podatności na choroby oraz szkodniki. Osłabione dęby stają się łatwym celem dla patogenów grzybowych i owadów.

Zmiany w rozkładzie opadów, szczególnie zwiększenie intensywności opadów nawalnych przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby dni z regularnymi opadami, mogą nasilać procesy erozyjne na stromych zboczach. Intensywne opady na przesuszonej glebie prowadzą do powierzchniowego spływu wody i erozji, co jest szczególnie niebezpieczne na płytkich glebach bazaltowych.

Jednak zagrożenia dla góry nie są nowe, dużych zniszczeń dokonano jeszcze przed powołaniem rezerwatu w okresie II wojny światowej. Prace inwentaryzacyjne w drugiej połowie XX wieku nie wykazały aż 10 gatunków rzadkich, w tym buławnika czerwonego, języcznika zwyczajnego, cisa pospolitego, przetacznika górskiego czy róży kutnerowatej. W późniejszych latach z terenu Ostrzycy zanikły kolejne gatunki, w tym czosnek sztywny, mający tutaj jedyne znane stanowisko w kraju.

Pozostałe Informacje

Sama góra posiada bardzo bogatą historię, z którą wiążą się także i legendy. W okresie reformacji okolicę licznie zamieszkiwał protestancki odłam schneckfeldystów. W tamtych czasach konflikty pomiędzy odłamami religijnymi były bardzo częste. Legenda mająca na celu oczernianie protestantów głosiła, że pierwotnie diabeł pozbierał wielu innowierców z okolic Legnicy i niósł ich w wielkim worze na koniec świata, gdzie znajdować się miało piekło. W czasie podróży leciał jednak zbyt nisko i zawadził niechcący o szczyt Ostrzycy powodując rozprucie się worka i rozsypał sektę protestantów po całej okolicy.

W okresie międzywojennym, w 1926 roku, ówczesne władze niemieckie utworzyły na szczycie rezerwat mający chronić tamtejszą florę i faunę. Niestety po wybuchu II wojny światowej i wzmożeniu działań wojennych na Dolnym Śląsku uznano górę za strategiczny punkt obronny. Rozpoczęto masową wycinkę drzew w celu odsłonięcia przedpola dla wznoszonych stanowisk ogniowych oraz poprowadzono linię okopów, której ślady widoczne są po dzień dzisiejszy. Po przejęciu ziem przez Polskę, w drugiej połowie lat 40. XX wieku stacjonowały tutaj oddziały partyzanckie dowodzone przez Jana Bogdziewicza ps. „Czarny Janek”.

Pomimo burzliwej przeszłości, obecnie teren należy do jednych z najważniejszych obiektów turystycznych regionu. Przechodzą tędy liczne szlaki turystyczne: żółty fragment Szlaku Wygasłych Wulkanów prowadzący z Myśliborza do Złotoryi, zielony fragment Szlaku Zamków Piastowskich prowadzący z Wlenia do Zamku Grodziec oraz rozpoczyna się tutaj szlak czerwony kończący się w miejscowości Dworek. U podnóża kompleksu leśnego ulokowany jest parking wraz z zapleczem w postaci miejsca do rozpalenia ogniska i biwakowania. Od parkingu ku Ostrzycy prowadzi niewielka aleja zabytkowych lip, a na sam szczyt można wejść po oryginalnych bazaltowych stopniach.

Wrażenia osobiste

Stosunkowo pozytywne. Teren mimo niewielkich rozmiarów zostawia bardzo dobre wrażenie zarówno pod względem przyrodniczym jak i zaplecza turystycznego. Chociaż wspinaczka po schodach może wydawać się mało atrakcyjna i nie mieć nic wspólnego z dziką przyrodą, to jednak człowiek wchodząc po bazaltowych stopniach nie odnosi takiego wrażenia. Są one bardzo wiekowe, utworzone z lokalnych skał, dzięki czemu dobrze wtapiają się w krajobraz a obrośnięcie stopni mchem i paprociami tylko dodaje im uroku.

Sam wierzchołek pełni miejsce bardzo dobrego punktu widokowego w kierunku południowym, gdzie otrzymujemy piękną panoramę na Karkonosze i Góry Kaczawskie. W bliskiej odległości znajdują się także inne atrakcje, głównie geologiczne, jak Łomy w Lubiechowej, Organy Wielisławskie, Wzgórza Sokołowskie i Wilcza Góra. Na Ostrzycy każdy znajdzie coś dla siebie, przyrodnicy odkryją bogatą przyrodę, geolodzy ciekawe twory skalne a zwykli turyści piękne widoki.

Informacje praktyczne:

dobry dojazd, na wschód od rezerwatu położony jest parking (dojazd od Proboszczowa) z zapleczem turystycznym w postaci tablic dydaktycznych i wiaty. Stąd można w ciągu kilku minut dojść do wygasłego wulkanu
teren o zróżnicowanym stopniu trudności. U podnóża znajdują się kamienne schody prowadzące na sam szczyt, które w znaczący sposób ułatwiają wejście. Dobre miejsce na wycieczki z dziećmi
w bezpośredniej bliskości nie ma innych rezerwatów przyrody lub innych chronionych obszarów. W sąsiednim Proboszczowie zlokalizowana jest grupa pomnikowych drzew. Do najbliższych obiektów należy rezerwat Góra Zamkowa oraz pomnik przyrody Organy Wielisławskie
najlepsze terminy przyrodnicze do zwiedzania: kwiecień (wczesnowiosenne geofity), maj (wiosenne geofity), lato (paprocie, murawy pannońskie)

BIBLIOGRAFIA

Anioł-Kwiatkowska J. 1992. Flora i roślinność rezerwatu Ostrzyca Proboszczowicka oraz jego otoczenia. Acta Univ. Wrat., Prace Bot. 48: 45-115.
Kwiatkowski P. 2000. Notatki florystyczne z Gór Kaczawskich i ich Pogórza. (Sudety Zachodnie). Fragm. Flor. Geobot., ser. Polonica. 7: 105-116.
Liberacka i inni, Rezerwaty przyrody województwa dolnośląskiego, Wrocław: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, 2017, ISBN 978-83-64233-26-5, OCLC 995458161.
Bodziarczyk J. 2010. Jaworzyny i lasy lipowo-klonowe na stromych stokach i zboczach (Tilio-platyphyllis – Acerion pseudoplatani). W: Mróz W. (red.) Monitoring siedlisk przyrodniczych. Przewodnik metodyczny, cz. 1. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa. s.199-215.