Dichostylis Michela

Dichostylis Michela (Cyperus michelianus)

Niewielka jednoroczna roślinka, będąca jedną z perełek Dolnego Śląska. To tutaj bowiem zlokalizowane jest jedyne znane stanowisko w całej Polsce. Gatunek przetrwał na głogowskim odcinku Odry w pobliżu wymarłej wsi, gdzie populacja znana jest już od czasów niemieckich, a pierwsze wzmianki pochodzą aż z 1881 roku! Potem na wiele dekad zapomniany i ponownie odnaleziony w 2003 roku.

Ciborowate (Cyperaceae)

Okres kwitnienia: VIII-IX

Jest to niewielka, jednoroczna roślina z rodziny turzycowatych, klasyfikowana wcześniej jako Dichostylis micheliana. Osiąga zazwyczaj wysokość od 5 do 20 cm, choć w sprzyjających warunkach może dorastać do 30 cm.

• Pokrój, roślina charakteryzuje się delikatnym, smukłym pokrojem oraz cienką, łodygą o przekroju trójkątnym, typowym dla przedstawicieli rodzaju Cyperus.
• Liście są wąskie, liniowe, jasnozielone, skupione głównie w dolnej części pędu, tworząc niewielką rozetkę przyziemną. Kwiatostan ma formę drobnych, żółtozielonych lub brązowawych kłosków zebranych w charakterystyczne główkowate skupienia na szczycie łodygi tzw. rozrzutka, otoczone listkami przykwiatowymi przypominającymi promienistą gwiazdkę.

Siedlisko: Roślina ta zasiedla specyficzne, bardzo wrażliwe siedliska – wilgotne, muliste i piaszczyste brzegi zbiorników wodnych, stawów, starorzeczy oraz dolin rzecznych. Preferuje stanowiska odsłonięte, słoneczne, pozbawione konkurencyjnej roślinności wyższej, gdzie gleba jest okresowo zalewana wodą, a następnie odsłaniana. Występuje głównie na terenach nizinnych, w strefie przybrzeżnej o zmiennym poziomie wody. W Polsce notowany w siedlisku drobnych terofitów i bylin ziemno-wodnych na wilgotnych namuliskach ze zbiorowiska Cyperus fuscus-Limosella aquatica.

Występowanie: Gatunek o szerokim ale silnie rozproszonym zasięgu geograficznym, który obejmuje Eurazję, Afrykę i Australię. Stanowiska są rozmieszczone od płw. Iberyjskiego, poprzez zachodnią i południową Europę, Azję Mniejszą, Azję Środkową, Indie, Chiny, aż po Japonię i Azję Południowo-Wschodnią. W Europie najwięcej udokumentowanych stanowisk stwierdzono głównie w basenie Morza Śródziemnego (Portugalia, Andaluzja, dolina Padu) oraz w południowej części Europy Środkowej (Czechy, Austria, Węgry). Pojedyncze i silnie rozproszone stanowiska odnotowano także we Francji, na płw. Bałkańskim i Europie Wschodniej (południowa Białoruś, środkowa i południowa Ukraina, południowa Rosja).

W Polsce jest to gatunek skrajnie rzadki, którego cały znany areał występowania ograniczony był wyłącznie do doliny Odry na odcinku Dolnego i Górnego Śląska. Historyczne już stanowiska stwierdzono w Kotlinie Raciborskiej (okolice Kędzierzyna-Koźla), na Nizinie Śląskiej (Wrocław) i w Obniżeniu Ścinawskim (okolice Ścinawy). Na wszystkich tych stanowiskach dichostylis była notowana przed 1945 r. Obecnie jedyne znane i potwierdzone stanowisko zlokalizowane jest w Pradolinie Głogowskiej, na południe od wymarłej wsi Rapocin. Objęte jest ochroną w formie użytku ekologicznego Łęgi Głogowskie. Stanowisko podawane już w 1881 roku, ponownie potwierdzone w 2003 r.

Zagrożenia: Dichostylis jest gatunkiem krytycznie zagrożonym wymarciem. Główne zagrożenia to postępujące osuszanie terenów podmokłych, melioracje, regulacja rzek i zbiorników wodnych oraz związane z tym zmiany stosunków wodnych w siedliskach. Gatunek zanika również wskutek naturalnej sukcesji roślinności i zarastania otwartych brzegów przez ekspansywne gatunki roślin. Dodatkowym zagrożeniem jest antropopresja, w tym zabudowa terenów nadwodnych, rekreacja oraz zanieczyszczenie wód. W Polsce bezpośrednim zagrożeniem jest budowa obwodnicy Głogowa, która to ma przebiegać w bezpośrednim sąsiedztwie jedynej krajowej populacji.

W Polsce gatunek objęty jest ścisłą ochroną zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej roślin. Znajduje się również na Polskiej Czerwonej Liście Roślin jako gatunek krytycznie zagrożony (CR), co oznacza bezpośrednie ryzyko wyginięcia w najbliższej przyszłości.