Goryczuszka orzęsiona

Goryczuszka orzęsiona

1 grudnia 2017 Wyłączone przez admin

GORYCZUSZKA ORZĘSIONA (Gentianella ciliata)

Jest to nasza najpospolitsza goryczuszka, co wcale nie oznacza iż jest częsta. Można ją spotkać późnym latem oraz jesienią na słonecznych murawach i w widnych zaroślach, gdzie jej jaskrawo ubarwione kwiaty dobrze kontrastują z pożółkłą już runią łąkową. Gatunek ten kwitnie jako jeden z najpóźniejszych i często można go spotkać jeszcze w listopadzie. 


Goryczkowate (Gentianaceae)

Okres kwitnienia: VII-IX

Inne nazwy: Wcześniej była klasyfikowana do rodzaju goryczka (Gentiana) jako goryczka orzęsiona (Gentiana ciliata).

Występowanie: Rośnie w środkowych i południowych regionach Europy. W Polsce odnotowywana na południu, dochodząc na północy po linię Wrocław-Kielce-Zamość. Tereny występowania to głównie Sudety wraz z Przedgórzem, Nizina Śląska, pasmo Karpat wraz z Podkarpaciem, Wyżyna Śląsko-Krakowska, Wyżyna Małopolska, Wyżyna Lubelska i Roztocze. W Tatrach występuje głównie w reglu dolnym i górnym, rzadziej w piętrze kosówki. Najwyższe stanowisko znajduje się na Kopie Magury w północno-wschodniej grani Kasprowego Wierchu w Tatrach Zachodnich.  Poza tym odnotowywana w większości pasm Karpat, zarówno w Beskidach Zachodnich, Środkowych, na Pogórzu Beskidzkim i w Bieszczadach.  Oderwane stanowisko od zwartego areału karpackiego znajduje się na Podkarpaciu na Równinie Tarnobrzeskiej.

Na Dolnym Śląsku notowana głównie w górach. W Sudetach jest najczęstszą z goryczek, rozproszone ale stosunkowo liczne stanowiska znajdują się w większości pasm: Góry i Pogórze Kaczawskie, Rudawy Janowickie i Karkonosze w Sudetach Zachodnich, Góry Stołowe, Góry i Pogórze Bystrzyckie, Góry i Pogórze Orlickie w Sudetach Środkowych oraz Góry Złote, Masyw Śnieżnika z Krowiarkami i Góry Opawskie w Sudetach Wschodnich. Nielicznie na Przedgórzu i Pogórzu Sudeckim.

Chroniona w większości górskich parków narodowych (Tatrzański, Pieniński, Bieszczadzki, Karkonoski, Gór Stołowych, Magurski, Ojcowski i Gorczański) a także kilkunastu rezerwatach przyrody m.in. Wąwóz Homole i Biała Woda w Pieninach, Ruskie Góry na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, Buki Sudeckie i Góra Miłek w Górach Kaczawskich oraz Przełom Osławy pod Mokrem na Pogórzu Bukowskim. Poza tym występuje na licznych terenach Natura 2000 jak Góry i Pogórze Kaczawskie, Pasmo Krowiarki, Beskid Żywiecki, Beskid Śląski, Ostoja Popradzka, Małe Pieniny czy Ostoja Jaślicka i Bieszczady.


Środowisko: Roślina występująca na terenach otwartych, słonecznych, ciepłych. Preferuje stanowiska na glebach o odczynie wapiennym lub obojętnym, żyznych, lekko suchych takich jak murawy kserotermiczne z klasy Festuco-Brometea, ciepłolubne zarośla, brzegi lasów, nieczynne kamieniołomy wapienia, suche murawy, łąki o niskiej roślinności, skarpy i słoneczne zbocza.

Opis ogólny: Roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. Głównymi zagrożeniami dla goryczki jest niszczenie siedlisk poprzez zalesianie gruntów, zaorywanie nieużytków i łąk, intensywną gospodarkę łąkową czy naturalną sukcesję leśną. Oprócz tego kwiaty są często zrywane przez turystów lub wykopywane są całe egzemplarze przez kolekcjonerów do ogrodów.

Jest to roślina dwuletnia lub bylina o ciekawej biologii. Rośliny są stosunkowo mocno wyczulone na zmienne warunki atmosferyczne i zamykają kwiaty na noc, w czasie niekorzystnej pogody (deszcz, mgła) a także przy zbyt niskich temperaturach.