Storczyk blady

Storczyk blady

11 stycznia 2018 Wyłączone przez admin

Storczyk blady (Orchis pallens)

Jedyny nasz krajowy przedstawiciel rodzaju Orchis kwitnący na żółto, którego areał ogranicza się do kilku pasm górskich w Małopolsce i na Górnym Śląsku. Mimo rzadkości wiele populacji liczy po kilka tysięcy kwitnących osobników masowo zakwitających wczesną wiosną. Na Dolnym Śląsku obecnie nie występuje, jednak w okresie przedwojennym wspominano o stanowiskach na Ziemi Kłodzkiej. 


Storczykowate (Orchidaceae)

Okres kwitnienia: III-V

Gatunek europejski i śródziemnomorski, którego zasięg rozciąga się na górskie i podgórskie tereny od Europy Zachodniej po Kaukaz. Areał obejmuje płw. Iberyjski, poprzez południową Francję, Włoch, kraje alpejskie (Szwajcaria, Austria), południowe i środkowe Niemcy (Badenia, Bawaria, Harz, Turyngia, Hesja, Saksonia), południową Polskę, Czechy, Słowację, Węgry, kraje płw. Bałkańskiego aż po Grecję, Turcję, płw. Krymski i rejon Kaukazu (Gruzja, Armenia, Azerbejdżan). Zależnie od położenia pasma górskiego, najwyżej notowane stanowiska wynoszą średnio: Alpy (do 1800 m n.p.m.), góry Grecji (do 2300 m n.p.m.), góry Turcji (do 2400 m n.p.m.). W Europie występuje na wysokościach od 120 do 2300 m n.p.m.

W Polsce gatunek bardzo rzadki, gdzie przebiega jego północna granica zasięgu. Łącznie występował na około 30 stanowiskach z czego na kilku już wyginął. Areał występowania ogranicza się do Karpat, Małopolski i Śląska Cieszyńskiego, gdzie notowany jest m.in. na Pogórzu Śląskim (góra Bucze, Machowa Góra w Cisownicy, Jasieniowa Góra, Zadni Gaj, Góra Chełm, Las Kamieniec, Wróżnia), Pogórzu Rożnowskim (dolina Dunajca koło Wojnicza i Tęgoborza), Pogórzu Wiśnickim (Panieńska Góra), w Kotlinie Żywieckiej (Matyska), Beskidzie Wyspowym (Biała Woda, Chełmiecka Góra) i na Wyżynie Miechowskiej (najdalej wysunięte stanowisko w Polsce w Kalinie-Lisiniec i Podleśnej Woli). Populacje w Pieninach i Tatrach mają charakter historyczny. Ostatnio odnaleziono populację na Opolszczyźnie, na terenie rezerwatu przyrody Ligota Dolna. Jest to najdalej wysunięte stanowisko na zachód w Polsce, jednak istnieją przypuszczenia iż może mieć charakter antropogeniczny, tj. być nasadzone przez człowieka. Na Dolnym Śląsku gatunek nie występuje, jedyne historyczne dane podają iż mógł występować na Pogórzu Orlickim w Sudetach Środkowych, jednak mogło tu dojść do błędnego oznaczenia kwitnących na żółto okazów kukułki bzowej.


Gatunek ciepłolubny, preferujący stanowiska jasne, jednak rzadko w pełnym nasłonecznieniu. Przeważnie rośnie w miejscach widnych o wystawie południowej lub zachodniej, szybko nagrzewające się, na podłożu wapiennym, żyznym i wilgotnym, głównie rędziny, pararędziny, gleby brunatne wytworzone z wapieni, margli oraz piaskowców i łupków fliszowych. Gatunek występuje w jasnych lasach liściastych, głównie grądach, rzadziej buczynach i dąbrowach, a także na terenach okrajkowych jak śródpolne remizy, zarośla z rzędu Prunetalia a także na murawach kserotermicznych, w miejscach z występującymi zaroślami. Gatunek objęty ścisłą ochroną, którego poziom zagrożenia wg Polskiej Czerwonej Księgi Roślin określono jako VU (narażony na wyginięcie). Do głównych zagrożeń należą zmiany siedliskowe (karczowanie lasów, przekształcenia lasów w monokultury świerkowe) a także wykopywanie i zrywanie kwiatów. Na terenach Pogórza Śląskiego i Wiślickiego dużym zagrożeniem jest także rozrastająca się zabudowa, która niebezpiecznie blisko podchodzi pod stanowiska storczyka. Część działek znajduje się na tyle blisko iż storczyk ten rozsiewa na trawniki i kwietniki tychże działek, gdzie często jest traktowany jako chwast.