Kanigóra

26 listopada 2017 Wyłączono przez admin

Jest to jeden z trzech rezerwatów w Lasach Oławskich, który wyróżnia się na tle pozostałych niezwykłym wyglądem. Bardzo liczne butwiejące pnie, niewielkie cieki wodne oraz śródleśne oczka sprawiają, że Kanigóra wygląda jak pierwotna puszcza z zamierzchłych czasów. Efekt ten jest szczególnie dobrze widoczny wczesną wiosną, gdy koryta wypełnione są wodą a runo leśne usiane jest łanami wczesnowiosennych kwiatów. Wszystko to zaledwie kilkaset metrów od zabudowań najbliższej miejscowości.

Typ ochrony: leśny

Data utworzenia: 1958

Powierzchnia: 5,4 ha

Powiat: Oławski

Gmina: Oława

Nadleśnictwo: Oława

Położenie

Rezerwat został powołany Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 20 marca 1958 roku (MP nr 37 poz. 216) w sprawie uznania za rezerwat przyrody. Położony jest na północnym terenie kompleksów leśnych zwanych Lasami Oławskimi (Lasami Ryczyńskimi), około 1,5 km na południe od miejscowości Bystrzyca, przy rozwidleniu dróg i obejmuje oddziały: 184 f, h w obrębie leśnym Oława, leśnictwo Bystrzyca. Istnieją plany powiększenia rezerwatu i jego otuliny o powierzchnię 2 wydzieleń leśnych 184 a, b, c, g, i, 185 a, b obrębu leśnego o łącznej powierzchni 25,22 ha.

Flora

Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych dobrze zachowanego lasu dębowo–grabowego o charakterze pierwotnym z domieszką lipy i olszy. Obejmuje typowy dla otaczających go terenów łęg wiązowo-jesionowy (Ficario-Ulmetum campestris), który porasta prawie całą powierzchnię rezerwatu. Las ten tworzy częściowo mozaikę z grądem w suchszych miejscach, a poza granicami rezerwatu stanowi strefę przejściową pomiędzy zalewanym olsem i suchszym grądem. W skład drzewostanu wchodzi głównie jesion wyniosły i dąb szypułkowy. Siedlisko charakteryzuje bardzo bogate runo z licznymi wczesnowiosennymi roślinami.

W podszyciu rosną bez czarny, trzmielina, leszczyna. Runo zdominowane przez zawilec gajowy, czosnaczek wiosenny, miodunkę ćmą i śnieżyczkę przebiśnieg. Charakterystyczna jest wiosenna fenologia – już w marcu i kwietniu, przed rozwojem liści drzew, wykształca się bogaty aspekt roślin wykorzystujących światło docierające do dna lasu. Latem, po zamknięciu koron, runo wyraźnie ubożeje. Zbiorowisko wykształciło się głównie w obszarach wysięków wodnych zapewniających stały dopływ wody, nawet w okresie suchego lata.

Dominującym typem lasu występującym na bardziej suchych lecz wciąż wilgotnych glebach jest grąd środkowoeuropejski (Galio sylvatici-Carpinetum), mający dobrze zachowany układ piętrowy lasu o bardzo bogatym runie leśnym z dominującym w drzewostanie grabem, dębem oraz lipą drobnolistną a także domieszką innych drzew jak klon jawor i buk zwyczajny. Miejscami wiele płatów cechuje zniekształcenie składu gatunkowego z powodu dawnej gospodarki leśnej. Chodzi tu o faworyzowanie drzew świerkowych kosztem drzew liściastych, czego efektem jest duży udział świerka, szczególnie w granicznych fragmentach rezerwatu.

Spośród kilku podzespołów i wariantów, w rezerwacie stwierdzono bogaty florystycznie grąd niski w podzespole określanym jako grąd kokoryczowy (Galio-Carpinetum betuli corydaletosum). Ten typ lasu występuje na najbardziej żyznym i wilgotnym podłożu, często jest łudząco podobny do łęgu. Występują tutaj takie gatunki roślin jak: kokorycz pusta, zawilec gajowy, jasnota biała, poziewniki, śnieżyca wiosenna, śnieżyczka przebiśnieg, czosnek niedźwiedzi, przetacznik górski, groszek wiosenny i czworolist pospolity. Jest to najbardziej rozpoznawalna forma grądu, która w szczycie kwitnienia kokoryczy tworzy miejscami ogromne, jednolite dywany kwiatów.

Na chwilę obecną na terenie Kanigóry stwierdzono występowanie 134 gatunków roślin wyższych, należących do 48 rodzin, w tym kilka rzadkich taksonów jak: śnieżyczka przebiśnieg, kruszczyk szerokolistny, czosnek niedźwiedzi, kalina koralowa, żywiec bulwiasty i złoć mała. Stwierdzono także gatunki o charakterze górskim jak wcześniej wymieniony czosnek niedźwiedzi a także zerwa kłosowa i przetacznik górski.

Liczne są tutaj spłycone zbiorniki wodne, które szczególnie wiosną wypełnione są wodą i wraz z otaczającą je roślinnością (tatarak trawiasty, manna jadalna, kosaciec żółty) nadają moczarowego charakteru temu miejscu. Ze względu na dużą ilość martwego i butwiejącego drewna, bogata jest mykoflora rezerwatu składająca się z licznych gatunków grzybów nadrzewnych, grzybów wielkoowocnikowych i śluzowców, w tym zagrożony gatunek: twardziak tygrysi.

: samotek zmienny

Fauna

Ze względu na małe rozmiary rezerwatu, nie stanowi on typowej ostoi zwierząt. Fauna, którą można tutaj spotkać, traktuje ten teren raczej jako miejsce czasowego pobytu niż stałe schronienie – zwierzęta są tu gośćmi, swobodnie przemieszczającymi się między rezerwatem a otaczającymi go terenami. Wynika to z faktu, że rezerwat stanowi integralny fragment większego kompleksu leśnego, jakim są Lasy Oławskie. Dzięki tej łączności ekologicznej możliwe jest swobodne przemieszczanie się gatunków, a sam rezerwat, choć niewielki, pozostaje cennym elementem mozaiki siedliskowej całego obszaru.

Mimo ograniczonej powierzchni, prowadzone tu badania przyrodnicze wykazały obecność licznej i relatywnie zróżnicowanej fauny. Wśród ssaków odnotowano między innymi: ryjówkę aksamitną, jeża zachodniego, wiewiórkę pospolitą, gronostaja oraz kilka gatunków nietoperzy – borowca wielkiego, karlika malutkiego i nocka dużego. Obecność tych ostatnich świadczy o dobrej kondycji ekosystemu leśnego, gdyż nietoperze są organizmami szczególnie wrażliwymi na zmiany środowiskowe.

Wykaz gatunków ptaków zasiedlających rezerwat lub regularnie go odwiedzających także należy do stosunkowo bogatych. Stwierdzono takie gatunki jak: świstunka, dzięcioł duży, modraszka, kowalik, świergotek drzewny, śpiewak, siniak, kukułka, dzięcioł zielonosiwy, sójka, gajówka oraz muchołówka białoszyja. Różnorodność awifauny wskazuje na różnorodny charakter siedlisk, oferujących odpowiednie warunki zarówno dla gatunków związanych ze starymi drzewostanami, jak i dla ptaków preferujących bardziej otwarte fragmenty lasu.

Wśród płazów wykazano występowanie ropuchy szarej, żaby trawnej oraz żaby moczarowej, które znajdują tu odpowiednie warunki rozrodcze i bytowe.

Na szczególną uwagę zasługuje również bogata entomofauna rezerwatu. Szczególnie licznie reprezentowana jest rodzina biegaczowatych, wśród której odnotowano takie gatunki jak: biegacz skórzasty, biegacz granulowany, biegacz fioletowy, biegacz Ulrichiego oraz biegacz zmienny. Biegaczowate pełnią istotną rolę w ekosystemie jako naturalni regulatorzy populacji bezkręgowców, a ich bogactwo gatunkowe jest dowodem na wysoką wartość przyrodniczą rezerwatu.

Pozostałe Informacje

Warto dodać, że na obszarze rezerwatu istniał okazały pomnik przyrody – dąb szypułkowy o obwodzie pnia 442 cm i szacowanym wieku około 320 lat. Niestety w marcu 2006 roku drzewo zostało podmyte i powalone przez wylew rzeki Odry, który objął niemal cały obszar polderu. W samej Kanigórze występuje bardzo wiele wiekowych i powalonych drzew, ze względu na brak dokładnych danych lokalizacyjnych, ciężko stwierdzić, który powalony dąb na terenie rezerwatu był tym pomnikowym. Co ciekawe w oddziale leśnym 184 h, tuż przy drodze znajduje się dorodny dąb z zamieszczoną na nim tabliczką pomnikową. Drzewo nie występuje w spisie pomników nadleśnictwa lub RDOŚ i nie wiadomo do końca czy jest to oficjalny pomnik przyrody, czy może gdzieś zrobiono błąd. Samo drzewo jest zdrowe i na pewno nie jest to wspomniany okaz powalony w czasie powodzi.

Wrażenia osobiste

Bardzo pozytywne. Rezerwat mimo niewielkich rozmiarów, stanowi bardzo ważną ostoję bioróżnorodności, w tym licznych grzybów i zwierząt żywiących się martwym drewnem, którego jest tu pod dostatkiem. Sam teren jest szczególnie interesujący wczesną wiosną, kiedy w zagłębieniach terenu występują duże zastoiny wody, tworząc duże rozlewiska przypominające tajemnicze mokradła. Dodatkowo w runie leśnym pełno jest wczesnowiosennych geofitów, takich jak zawilce, kokorycze, żywce bulwiaste, śnieżyczki i śnieżyce. Całość tworzy wielobarwny kobierzec. Dla zwiedzających udostępniono tablice edukacyjne zawierające liczne informacje o tutejszej florze i faunie.

Informacje praktyczne:

dobry dojazd. Zależnie od „wygodnictwa” auto można zostawić przed lasem, na stosunkowo licznych tu szerokich poboczach lub wjechać leśną drogą (udostępnioną do poruszania się samochodami) i zaparkować tuż przy rezerwacie
ze względu na bardzo małe rozmiary przez rezerwat nie wytyczono żadnych szlaków, sam teren nie jest ciężki i jedynie wiosną liczne tu bagniste fragmenty mogą nieco utrudniać poruszanie się
rezerwat stanowi jeden z odcinków szlaku po oławskich rezerwatach obejmującego także rezerwat Zwierzyniec, Grodzisko Ryczyńskie oraz użytek ekologiczny Łąka Zimowitowa
najlepsze terminy przyrodnicze do zwiedzania: kwiecień (kokorycz i inne wiosenne geofity), maj (czosnek niedźwiedzi, wiosenne grzyby), jesień (grzyby i śluzowce)