Turzycowisko nad Niecieczą

27 stycznia 2018 Wyłączono przez admin

Turzycowisko wchodzi w skład kilkunastu obszarów, które od dawna są projektowane jako użytki ekologiczne na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Jezierzycy. Obejmują cenne siedliska bagienne i turzycowiska z największą populacją wełnianek w regionie. Miejsce mało znane o niebywale dużym uroku, szczególnie w czasie masowego zakwitu owych wełnianek.

Typ ochrony: torfowiskowy

Data utworzenia: brak

Powierzchnia: 13, 78 ha

Powiat: Wołowski

Gmina: Wołów

Nadleśnictwo: Wołów

Status

Całość stanowi obszar planowanego użytku ekologicznego o nazwie 'Turzycowisko nad Niecieczą”. Obecnie nie ma żadnych oficjalnych działań zmierzających do powołania tego obszaru, nie licząc oznaczenia go na planach zagospodarowania przestrzennego gminy jako rezerwowy teren do objęcia ochroną. Obecnie wchodzi w skład OOŚ Natura 2000 Dębiańskie Mokradła.

Położenie i Budowa

Teren leży na obszarze Wyżyny Rościsławskiej, będące najdalej na północ wysuniętą częścią Niziny Śląskiej w powiecie wołowskim. Obejmuje śródleśne torfowiska i młaki w południowej części Parku Krajobrazowego Doliny Jezierzycy, około 1,1 km na północny-wschód od miejscowości Krzydlina Wielka. Granicę wyznaczają tereny leśne. Całość znajduje się w oddziale leśnym 240 nadleśnictwa Wołów. Od wschodu graniczy ze wzgórzem Wydmuchy (124 m n.p.m.).

Obszar projektowanego użytku obejmuje płaską nieckę powstałą pomiędzy łańcuchem wydm jakie rozciągają się w południowej części parku krajobrazowego. Wydmy te powstały w wyniku akumulacji piasków naniesionych przez lodowiec zlodowacenia środkowopolskiego. Po ustąpieniu lądolodu pozostały rozległe pola sandrowe i moreny z dużą ilością luźnego materiału piaskowego. W warunkach peryglacjalnych, charakteryzujących się słabym pokryciem roślinnością i silnymi wiatrami, doszło do intensywnej deflacji i eolicznego przemieszczania piasków. W efekcie wiatr formował charakterystyczne formy wydmowe – paraboliczne, podłużne lub poprzeczne, tworząc falisty krajobraz z wyraźnymi grzbietami i zagłębieniami.

Pomiędzy sąsiednimi grzbietami wydmowymi ukształtowały się obniżenia terenu – niecki deflacyjne lub międzywydmowe. Ich geneza związana jest z nierównomiernym nagromadzeniem materiału piaskowego oraz procesami deflacji, które lokalnie pogłębiały obniżenia. Obecnie niecka charakteryzuje się złożoną budową stratygraficzną – u podstawy zalegają piaski, przykryte warstwami torfu o różnej miąższości i stopniu rozkładu, lokalnie przedzielone wkładkami mineralnymi z okresów intensywniejszego spływu powierzchniowego.

Flora

Najważniejszym siedliskiem, stanowiącym główny powód powołania użytku ekologicznego są niskoturzycowe torfowiska niskie i przejściowe (Scheuchzerio-Caricetea nigrae) z bogatą florą turzyc, sitów i bagiennych gatunków wiechlinowatych. Turzycowiska projektowanego użytku rozwijają się w warunkach trwałego lub długotrwałego uwilgotnienia, na podłożu o charakterze torfowym lub torfowo-mineralnym. Są to formacje niskich turzycowisk, charakteryzujące się specyficznymi warunkami siedliskowymi, które determinują ich unikalną w regionie strukturę i skład gatunkowy.

Podstawowym wyróżnikiem niskoturzycowych torfowisk jest stałe nasycenie wodą podłoża, przy czym zwierciadło wody utrzymuje się na poziomie powierzchni gruntu lub tuż pod nią. Podłoże ma charakter oligotroficzny lub mezotroficzny, z niską zawartością składników mineralnych i specyficznym reżimem wodnym. Torfowiska te cechuje odczyn od kwaśnego po lekko zasadowy, w zależności od sposobu zasilania wodnego – wodami opadowymi, gruntowymi bądź źródliskowymi. Proces rozkładu materii organicznej przebiega wolno z uwagi na deficyt tlenu i niskie temperatury. Bezpośrednie otoczenie stanowią piaszczyste i ubogie wydmy, które stanowią naturalną barierę przed eutrofizacją torfowisk.

Roślinność wykazuje charakterystyczną strukturę niską, rzadko przekraczającą wysokość kilkudziesięciu centymetrów. Dominuje trawiasta i turzycowa roślinność, tworząca rozległe dywany lub luźniejsze agregacje z udziałem bylin dwuliściennych i storczyków. Warstwa mszysta odgrywa ważną rolę, często budując znaczną część fitocenozy i przyczyniając się do akumulacji torfu. Struktura pionowa jest stosunkowo prosta, z przewagą warstwy zielnej i mszystej, przy bardzo niewielkim udziale niskich krzewinek.

Siedlisko turzycowisk obejmuje najniżej położone fragmenty w środkowej części kompleksu. Najcenniejszym taksonem występującym na torfowisku jest wełnianka wąskolistna, posiadająca tutaj największą znaną populację na terenie parku krajobrazowego. Inne rzadkie lub chronione gatunki to m.in. kukułka szerokolistna oraz typowe rośliny bagienne: łączeń baldaszkowaty, rzepicha ziemnowodna, szczaw lancetowaty, żabieniec babka wodna, żywokost lekarski, kosaciec żółty, knieć błotna, rzeżucha łąkowa, jaskier ostry.

Północne i wschodnie fragmenty terenów nieleśnych tworzą mozaiki łąkowe ze związków łąk trzęślicowych (Molinion) i łąk kaczeńcowych (Calthion palustris ) o zubożonym składzie gatunkowym. Na siedlisku rośnie głównie trzęślica modra, firletka poszarpana, przytulie, niezapominajka błotna, rdest wężownik, ostrożeń łąkowy oraz pojedyncze kępy innych rzadkich gatunków jak goździk pyszny, kosaciec syberyjski, konitrut błotny. Całość okalając ze wszystkich stron ubogie bory sosnowe o kwaśnej glebie z mało zróżnicowanym runem leśnym, składającym się głównie z wrzosów, pospolitych paproci, konwalii majowej i mchów.

Zbiorowiska proponowanego użytku ekologicznego pełnią istotną rolę w retencji wody i regulacji obiegu węgla. Są jednymi z najbardziej zagrożonych typów siedlisk w Europie, narażonych na osuszanie, eutrofizację i sukcesję w kierunku zbiorowisk zaroślowych. Ich ochrona wymaga utrzymania naturalnego reżimu wodnego i ekstensywnego użytkowania.

Fauna

Świat zwierzęcy jest stosunkowo bogaty. Teren ze względu na charakter błotno-wodny stanowi wyjątkowo cenne siedlisko dla różnorodnych grup zwierząt, przede wszystkim gatunków związanych z ekosystemami wodno-błotnymi i terenami o wysokim uwilgotnieniu.

Szczególnie istotną rolę pełni to obszar jako miejsce występowania i rozrodu kilku gatunków płazów, w tym rzekotki drzewnej, kumaka nizinnego, żaby trawnej, żaby moczarowej, żaby wodnej, ropuchy szarej oraz traszki zwyczajnej. Płazy znajdują tu optymalne warunki do odbywania godów i składania skrzeku, a liczne płytkie zbiorniki wodne oraz podmokłe łąki stanowią idealne środowisko dla rozwoju larw i młodych osobników. Bogata niższa pokarmowa w postaci bezkręgowców wodnych i lądowych zapewnia dostateczną bazę żywieniową przez cały sezon.

Śródleśny obszar łąkowy charakteryzuje się również obecnością licznej i zróżnicowanej ornitofauny, obejmującej zarówno gatunki lęgowe, jak i ptaki wykorzystujące teren jako miejsce żerowania czy odpoczynku podczas wędrówek sezonowych. Odnotowano tutaj między innymi bociana czarnego – gatunek o szczególnych wymaganiach siedliskowych, preferujący rozległe kompleksy leśno-błotne o charakterze naturalnym. Ponadto występuje tu bielik, który znajduje w okolicy obfite łowiska i dogodne miejsca gniazdowania. Teren zasiedla również kszyk, ptak preferujący mozaikę różnych biotopów, oraz żuraw – gatunek symboliczny dla bagiennych ekosystemów, gniazdujący w trudno dostępnych partiach mokradeł.

Teren jest miejscem żerowania dużej grupy ssaków, w tym saren, które wykorzystują bogate w roślinność otwarte przestrzenie jako żerowiska, szczególnie w okresach wieczornych i nocnych. Dziki odwiedzają obszar w poszukiwaniu pokarmu, rozkopując glebę w celu dotarcia do korzeni, bulw i bezkręgowców glebowych. Takie buchtowiska są miejscem kiełkowania nowego pokolenia roślinności. Szczególnie istotna jest obecność bobrów, które jako gatunek inżynieryjny aktywnie przekształcają środowisko, budując tamy i żeremia, co prowadzi do zwiększenia retencji wody i tworzenia nowych mikrosiedlisk dla innych organizmów. Ich działalność przyczynia się do podniesienia różnorodności biologicznej całego obszaru, choć może również prowadzić do lokalnych podtopień.

Zagrożenia

Stosunkowo duże przy braku zachowania odpowiednich działach ochronnych. Teren pomimo znajdowania się w obrębie OOS Natura 2000 Dębiańskie Mokradła i Parku Krajobrazowego Doliny Jezierzycy nie posiada odpowiedniej ochrony przeciwdziałającej zmianom siedliskowym. Dużym zagrożeniem jest obniżanie się poziomu wód gruntowych, co doprowadza do coraz szybszego zmniejszania się areału torfowiska na rzecz łąk i zarośli. Jest to jeden z licznych terenów źródliskowych parku, który zaopatruje okoliczne łąki i pola w wodę. Na chwilę obecną powierzchnia torfowisk i turzycowisk obejmuje około 30% terenów nieleśnych. Ze względu na brak ochrony w postaci użytku lub rezerwatu istnieją tutaj ambony myśliwskie wraz z nęciskami, stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla fauny ssaków i ptaków.

Wrażenia osobiste

Umiarkowanie pozytywne. Teren wyróżnia się bogatą populacją wełnianki wąskolistnej, której populacja wynosi wiele tysięcy kwitnących pędów. Oprócz niej występuje równie bogata populacja kukułki szerokolistnej i knieci błotnej. Torfowisko nad Niecieczą znajduje się daleko od siedzib ludzkich oraz nie posiada żadnych oznaczeń na mapach stąd bez znajomości terenu bardzo ciężko jest tam trafić. Nie wiadomo czy i kiedy teren zostanie objęty ochroną w postaci użytku, który widnieje na planach zagospodarowania przestrzennego gminy i nadleśnictwa od wielu lat.

Obiekt jest ciekawą propozycją na weekendowe zwiedzanie albowiem w bliskiej okolicy znajduje się wiele innych cennych przyrodniczo miejsc jak choćby Łąki Krzydlińskie, Rudniański Łęg i kilka innych terenów planowanych do ochrony. Po wschodniej stronie znajduje się ciekawa morena polodowcowa o nazwie Wydmuchy (124 m n.p.m.) stanowiące wysokie, piaszczyste wzgórze porośnięte borem sosnowym. Oddziela ono torfowiska od pozostałych podmokłych terenów. Ogólnie podsumowując jest to ciekawy teren do zwiedzania, szczególnie w połowie maja i w połowie czerwca. Wtedy to kolejno rozkwitają łany kukułek szerokolistnych i wełnianek.

Informacje praktyczne

brak dojazdu, obszar zlokalizowany jest w środku lasu, gdzie jedyną możliwością dojścia jest spacer poprzez leśne dróżki. W pobliżu przebiega droga udostępniona przez nadleśnictwo do ruchu samochodowego, która łączy Dębno i Krzydlinę Małą. Wzdłuż traktu występują fragmenty szerszych poboczy umożliwiające zaparkowanie
teren obejmuje wilgotne i częściowo zalane łąki, polecane głównie dla pasjonatów lub przyrodników
w pobliżu występuje szereg cennych przyrodniczo obszarów, m.in. Łąki Krzydlińskie, pasmo wydm śródlądowych, Las Dębowy koło Rudna a także seria projektowanych użytków ekologicznych (Rudniański Łęg, Żurawie Mokradło i inne).
w odległości kilku km na północ zlokalizowany jest rezerwat przyrody Uroczysko Wrzosy
najlepsze przyrodniczo terminy do zwiedzania: maj (kukułki), czerwiec (wełnianki, roślinność torfowiskowa)