Muchowskie Łąki

Typ ochrony: florystyczny

Data utworzenia: brak

Powierzchniaok 150 ha

Powiat: Jaworski

Gmina: Męcinka

Nadleśnictwo: Jawor

Położenie: Łąki znajdują się na Pogórzu Kaczawskim na południowy zachód os wsi Muchów, w całości na terenach określanych jako Kopanina. Teren znajduje się w zachodnim fragmencie Parku Krajobrazowego „Chełmy” przy drodze pomiędzy miejscowościami Muchów i Nowa Wieś Wielka.

Budowa: Jest to teren w miarę płaski, gdzie różnice wysokościowe osiągają 40 m (najniższy punkt 340 m n.p.m., najwyższy 380 m n.p.m.). Całość łąk obejmuje zlewnię potoku Kamiennik będącego prawym dopływem Kaczawy.

Flora: Zróżnicowana. Występują tutaj wyłącznie ekosystemy łąkowe, z czego największe powierzchniowo są łąki trzęślicowe (Molinion) z dominującą w krajobrazie trzęślicą modrą. Obejmują one głównie środkowe i zachodnie płaty. Występuje na nich bogata populacja kosaćca syberyjskiego, która jest uznawana za jedną z największych w Sudetach. Oprócz niego można tutaj wyróżnić bukwicę zwyczajną, czarcikęsa łąkowego, przytulie północną, omana wierzbolistnego, firletkę poszarpaną, dzięgla leśnego, krwiściąga lekarskiego oraz komonice błotną. Z chronionych roślin występują bogate populacje mieczyka dachówkowatego, kukułki szerokolistnej i pełnika europejskiego.

We wschodnich i północnych miejscach o wilgotniejszym podłożu wyróżnia się łąki kaczeńcowe (Calthion palustris) i łąki ostrożeniowe (Cirsietum rivularis) z charakterystycznym dla tego typu ekosystemu ostrożeniem łąkowym. Na wilgotnych terenach możemy wyróżnić liczne gatunki turzyc i sitów, wśród których kwitną liczne rdesty, starce, pępawy i inne gatunki ostrożeni. Wśród rzadkich lub chronionych roślin można wyróżnić kukułkę Fuchsa, listerę jajowatą, kosaćca syberyjskiego, turzycę Davalla i rutewkę żółtą.

W środkowo-wschodnim fragmencie występują niewielkie tereny torfowisk przejściowych o charakterze młak i turzycowisk. Tereny te są wysoce zagrożone przez zarastanie drzewami typowymi dla terenów wilgotnych tj. wierzbami, topolami i olchami.

Fauna: Stosunkowo bogata. Szczególnie dotyczy to bezkręgowców, gadów i ptaków. Łąka jest odwiedzana przez liczne gatunki motyki, chrząszczy i ważek. W miejscach słonecznych można napotkać jaszczurkę zwinkę i żyworódkę, żmiję zygzakowatą, padalca i zaskrońca zwyczajnego. Czasem na łąkę zawitają muflony, sarny, zające oraz dziki, dla których duże połacie łąk jest ważnym miejscem żerowania. Na wilgotniejszych fragmentach oraz przy ciekach wodnych można zaobserwować płazy. Stwierdzono występowanie m.in. żaby trawnej, ropuchy szarej, kumaka nizinnego, traszki zwyczajnej i rzekotki drzewnej.

Ze względu na występowanie krwiściągu lekarskiego i czarcikęsa łąkowego tereny te są potencjalnym stanowiskiem lęgowym modraszka telejusa, modraszka nausitousa i czerwończyka nieparka a także innych rzadkich motyli, w tym dostojka adype i rojnika morfeusza.

Zagrożenia: Niewielkie. Cały zespół łąk jest jednym z najważniejszych obiektów turystycznych gminy. Coroczne koszenie łąk pod koniec lata (konkretnie w lipcu) stanowi wielkie święto nazywane „Muchowska Kosa”. Całość prac ma bardzo duże znaczenie dla roślinności bowiem zbiorowisko łąk ostrożeniowych jest typowym zbiorowiskiem antropogenicznym. Bez koszenia, łąki zmienią swój charakter na skutek naturalnej sukcesji. Na łąkę wkroczą ekspansywniejsze byliny (m.in. wiązówka błotna, nawłoć kanadyjska), co w konsekwencji doprowadzi do powstania trzcinowisk lub ziołorośli zagłuszających niektóre gatunki roślin. Poprzez odpowiednie terminy koszenia planowane jest ograniczenie zasięgu ekspansywnych gatunków jak wrotycz pospolity i trzcinnik piaskowy, które powodują wycofywanie się chronionych gatunków. Jak widać Muchowskie Łąki są rzadkim przykładem w skali kraju, gdzie aktywnie promuje się ochronę przyrody.

Zależnie od źródła na terenie planowane lub projektowane jest wiele form ochrony. Od dwóch niewielkich użytków ekologicznych obejmujących torfowisko na wschodzie obszaru i łąki ostrożeniowe a północy, po objęcie całego kompleksu w ramach użytku lub rezerwatu przyrody. Na chwilę obecną Łąki Muchowskie przynależą do obszaru Natura 2000 Góry i Pogórze Kaczawskie.

Inne: Gminna akcja „Muchowska Kosa” to jeden z ważniejszych elementów gminnej turystyki. Strona gminy Męcinka tak opisuje całe wydarzenie (link) „W celu ochrony trzęślicowych łąk podgórskich należy je corocznie ręcznie wykaszać. Rolnicy zamieszkujący tereny podgórskie w Parku Krajobrazowym „Chełmy” często posługują się kosą jako jedynym narzędziem.

Każdego roku w miesiącu lipcu organizowana jest impreza o zasięgu ponadnarodowym z udziałem polskich, czeskich oraz niemieckich rolników „Muchowska Kosa”, która ma na celu upowszechnienie wiedzy na temat ochrony łąk podgórskich oraz wskazanie rolnikom korzyści wynikających z przyjaznego dla środowiska utrzymania unikatowych łąk i gospodarczego ich wykorzystania. Podczas festynu odbywa się  konkurs ręcznego koszenia kosą określonej powierzchni łąki, konkurs układania bukietów i kompozycji z kwiatów łąkowych, a także konkurs przyrodniczy dotyczący flory i fauny występującej na terenie Parku Krajobrazowego „Chełmy”.

Wrażenia ogóle: Stosunkowo pozytywne. Muchowskie Łąki stanowią jedną z głównych atrakcji przyrodniczych regionu, głównie dzięki słynnej „Muchowskiej Kosie”, w czasie której przeprowadzany jest prawdziwy festiwal rozsławiający zarówno miejscowość jak i okoliczną przyrodę. Pod względem turystycznym teren jest dobrze zagospodarowany, posiada odpowiednie oznaczenia, przeprowadzony jest szlak oraz umiejscowione są tutaj liczne tablice informacyjne o łąkach, okolicy i działalności leśniczych. Pod względem bioróżnorodności Muchowskie Łąki cechuje duże bogactwo. Szczególnie interesująca jest tutejsza populacja kosaćca syberyjskiego, która należy do największych w Sudetach. Poza nimi na łąkach można podziwiać liczne rzadkie i chronione rośliny jak storczyki, pełniki, zimowity i wiele gatunków z siedlisk łąk trzęślicowych, kaczeńcowych i kwietnych łąk użytkowanych ekstensywnie.

Obszar leży w przyrodniczym sercu parku krajobrazowego, gdzie sąsiaduje z kilkoma tutejszymi rezerwatami przyrody (Wąwóz Lipa, Wąwóz Siedmicki, Mszana i Obłoga) i innymi przyrodniczymi perełkami (Wąwóz Nowowiejski, Storczykowe Wzgórze, Czartowska Skała). Mając dużo czasu, można ułożyć plan zwiedzania na wiele godzin przyjemnego wędrowania po parku i oglądania tutejszej flory oraz fauny. Same łąki najlepiej jest odwiedzać w czerwcu i lipcu, kiedy to przypada szczyt kwitnienia występujących tu gatunków.