Niknąca Łąka

25 listopada 2017 Wyłączono przez admin

Niknąca Łąka obejmuje śródleśną polanę, która jest jednym z najważniejszych przykładów odtwarzania naturalnych siedlisk jakie występowały w Górach Stołowych przed masowymi przekształceniami środowiska. Dzięki poprawionym stosunkom wodnym, podniesieniu poziomu wód gruntowych powoli odtwarzają się tutaj torfowiska z rzadką i cenną florą jak borówka czarna, wełnianki czy modrzewnica.

Typ ochrony: krajobrazowy

Data utworzenia: 1984

Powierzchnia: ok. 5 ha

Powiat: Kłodzki

Gmina: Radków

Nadleśnictwo: brak

Położenie i Budowa

Łąka leży w Górach Stołowych, będących częścią Sudetów Środkowych, na terenie parku narodowego w Dolinie Czerwonej Wody. Sama granica torfowiska jest bardzo zróżnicowana i w większości zaciera się z otaczającym go lasem. Niknąca Łąka leży pomiędzy południowo-zachodnią krawędzią Skalnych Grzybów oraz Wielkim Torfowiskiem Batorowskim. Dochodzi tutaj zielony i żółty szlak oraz poprowadzona jest ścieżka edukacyjna.

Podstawę ekosystemu stanowi nieprzepuszczalne podłoże, które w połączeniu z odpowiednim ukształtowaniem terenu sprzyjało gromadzeniu się wody i powstaniu torfowiska. Owe ukształtowanie to naturalne zagłębienia uszczelnione zwietrzeliną drobnoziarnistych mułowców, w którym przez setki lat gromadziła się materia organiczna. Dzięki odpowiednim procesom biologicznym wytworzyło się tutaj torfowisko.

Roślinność

Całość chronionego obszaru stanowią liczne formy torfowisk i mszarów. Najcenniejsze fragmenty łąki stanowią torfowiska wysokie, które powstały na ombrogenicznych mokradłach wraz ze zbiorowiskami roślinności łąkowej i torfowiskowej. Większość terenu stanowią obszary bezodpływowe porośnięte licznymi gatunkami mchów, tak zwane mszary. Charakteryzuje je dość uboga bioróżnorodność, w skład której wchodzą mchy, wątrobowce i nieliczne wyspecjalizowane gatunki roślin naczyniowych przystosowanych do tego trudnego i ubogiego w składniki pokarmowe środowiska. Wśród rzadkich i chronionych mszaków najbardziej charakterystyczne są torfowce (torfowiec kończysty i torfowiec pierzasty).

Na obrzeżach, gdzie stosunki wodne nie odbiegają od tych z innych sąsiednich oddziałów, świerki są normalnej wielkości a sam teren bardziej przypomina bór świerkowy aniżeli torfowisko. Dopiero w centralnej i północnej części drzewa mają charakter skarłowaciały lub zamarły pozostawiając po sobie tylko stojące oraz powalone martwe pnie. Jest to cecha charakterystyczna dla drzewostanów ulegających zabagnieniu.

Centralny obszar zajmują torfowiska wysokie i przejściowe, na których występują kwaśne młaki niskoturzycowe (Caricion nigrae), będące najcenniejszym ekosystemem. Stanowią one pierwotny ekosystem, który zajmował większą cześć Torfowiska Batorowskiego, sprzed jego odwodnienia i zalesienia świerkiem. Występuje na nich najwięcej cennych i rzadkich roślin. Jest to stosunkowo płaski teren, w większości pozbawiony drzew ze względu na wysoki poziom wód gruntowych. Skarłowaciale lub martwe świerki znajdują się na granicznych powierzchniach, gdzie biotop przechodzi w zespół turzycy prosowej.

Niknąca łąka obejmuje niskie turzycowiska i szuwary oligotroficznych siedlisk bagiennych o specyficznych stosunkach wodnych. Charakteryzują się one stałym, wysokim uwilgotnieniem gleby z okresowym podtopieniem w chłodniejszych porach roku, przy czym latem poziom wody może nieznacznie opadać. Podłoże jest zazwyczaj torfowe lub torfowo-mineralne, kwaśne do lekko kwaśnego i ubogie w składniki pokarmowe. Roślinność tworzy niskie, zwarte darnie zdominowane przez drobne turzyce, szczególnie turzyca sina i turzyca prosowa. W szacie roślinnej obecne są także inne gatunki charakterystyczne jak bagno zwyczajne, wełnianki oraz mszaki z rodzaju torfowców.

W obszarach o najniższym poziomie wód gruntowych a więc w największym oddaleniu od „serca” torfowiska występuje górnoreglowy sudecki świerkowy bór (Calamagrostio villosae-Piceetum) rosnący w nieco wyższych terenach na ubogich glebach wytworzonych z kwaśnych skał bezwęglanowych, głównie bielicowych. Drzewostan dominowany jest przez świerka, który miejscami osiąga imponujące rozmiary oraz duże zagęszczenie. Podobnie jak w przypadku innych górskich borów, siedlisko charakteryzuje ubogim skład gatunkowy przy jednocześnie bujnie rozwiniętej roślinności, w skład której wchodzi borówka czarna, śmiałek pogięty, podbiałek alpejski, nerecznica szerokolistna i szczawik zajęczy, z gatunków rzadkich notowana jest przytulia hercyńska. Umiarkowanie bogata jest warstwa mszysto-porostowa pełniąca ważną rolę diagnostyczną.

Do najcenniejszych gatunków porastających Niknącą Łąkę należy zaliczyć torfowiskowe rośliny z rodziny ciborowatych: wełniankę pochwowatą, wełniankę wąskolistną, a także liczne turzyce: turzyca nitkowata, turzyca skąpokwiatowa oraz rośliny z rodziny wrzosowatych: borówka bagienna, modrzewnica północna i bagno zwyczajne. Stosunkowo rzadka w skali kraju żurawina błotna rośnie tutaj bardzo licznie, tworząc całe dywany, które czasem zaczynają zarastać ścieżkę edukacyjną. Na chwilę obecną, do najbardziej zagrożonych gatunków spośród roślin naczyniowych na tym torfowisku jest obecnie sosna błotna, której populacja zarówno na Niknącej Łące, jak i ogólnie w Górach Stołowych, jest obecnie słaba i w zaniku. Pojedyncze okazy rosną głównie na granicznych fragmentach torfowiska w pobliżu rozpoczynających się zadrzewień.

Wśród innych roślin występujących na terenie rezerwatu warto wspomnieć:

Bagno zwyczajne (Ledum palustre), obecnie klasyfikowane jako Rhododendron tomentosum, to niewielki wiecznie zielony krzew z rodziny wrzosowatych, osiągający wysokość 50-120 cm. Rośnie na torfowiskach wysokich i przejściowych oraz w wilgotnych borach bagiennych, preferując kwaśne, ubogie w składniki pokarmowe podłoża. Charakteryzuje się wąskimi, skórzastymi liśćmi z podwiniętymi brzegami i rdzawym filcem od spodu oraz białymi, pachnącymi kwiatami. Cała roślina zawiera olejki eteryczne o intensywnym, odurzającym zapachu.
Borówka bagienna (Vaccinium uliginosum), najrzadsza z dolnośląskich borówek, występująca głównie w Borach Dolnośląskich i wyższych partiach Sudetów. Park narodowy jest jednym z trzech obszarów na Ziemi Kłodzkiej, gdzie możemy obserwować ten gatunek, pozostałe to kopuła Śnieżnika oraz Torfowisko pod Zieleńcem.
Modrzewnica zwyczajna (Andromeda polifolia), niewielka torfowiskowa krzewinka o rzucających się w oczy różowych kwiatach. Zasiedla wilgotne fragmenty o bogatej warstwie mszystej, zarówno otwarte torfowiska jak i te zarastające. Gatunek bardzo rzadki na Dolnym Śląsku, ograniczony do Borów Dolnośląskich oraz najwyższych partii Sudetów.
Podbiałek alpejski (Homogyne alpina), drobna bylina o niepozornym, różowo-białych kwiatostanie rosnąca w suchszych fragmentach rezerwatu porośniętych przez świerczynę. Gatunek rzadki w skali kraju, jednak występujący dosyć pospolicie w wyższych partiach gór.
Rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia), jedna z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych roślin owadożernych w Polsce posiadające zielono-czerwone liście przystosowane do chwytania owadów. W rezerwacie występuje we fragmentach o podmokłym podłożu z bogato rozwiniętą warstwą mszystą.
Turzyca skąpokwiatowa (Carex pauciflora) jest to niewielka turzyca z rodziny ciborowatych, występująca na wilgotnych torfowiskach i mokradłach w strefie borealnej i górskiej Europy, Azji i Ameryki Północnej, charakteryzująca się bardzo drobnymi kwiatami zebranymi w skąpe kłosy. Tworzy luźne darnie dzięki rozłogom podziemnym. Ze względu na rozmiary jest bardzo łatwa do przeoczenia.
Wełnianki (Eriophorum spp.), grupa kilku podobnych w wyglądzie turzyc o bardzo charakterystycznych puchowych kwiatostanach. W rezerwacie stanowią bardzo licznie występującą grupę, która masowo zakwita wczesnym latem na większości otwartych obszarów torfowiska. Szczególnie widowiskowe płaty znajdują się przy drewnianej kładce poprowadzonej w ramach ścieżki dydaktycznej przez część otwartą torfowiska.
Widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum) to niewielka roślina z rodziny widłakowatych, tworząca płożące i następnie wzniesione, widlasto rozgałęzione pędy o wysokości 5-25 cm, gęsto pokryte drobnymi, igiełkowatymi liśćmi przypominającymi w pokroju jałowca. Gatunek rośnie w górskich lasach świerkowych, na skałach i wrzosowiskach, preferując kwaśne, wilgotne gleby i chłodny mikroklimat. W Polsce jest objęty ochroną częściową i występuje głównie w Sudetach, Karpatach oraz sporadycznie na niżu, gdzie wiązany jest z siedliskami o charakterze reliktowym i borealnym.

Fauna

Świat zwierzęcy nie należy do najbogatszych. Można tutaj napotkać liczne owady i inne bezkręgowce a także ptaki. Teren ze względu na bagiennych charakter jest rzadko odwiedzany przez większą zwierzynę jak dziki, jelenie czy lisy, które preferują okoliczne lasy z mniej grząskim podłożem. Ze względu na położenie w ogromnym obszarze leśnym, większość zwierząt jest tymczasowymi gośćmi na torfowisku aniżeli jego stałymi bywalcami.

Zagrożenia

Pierwotnie torfowisko zostało niemal całkowicie zniszczone, jak większość tego typu ekosystemów w Górach Stołowych. W XIX i XX wieku masowo meliorowano i osuszano bagna na terenie gór oraz zalesiano je drzewami, głównie świerkiem. Tego typu praktyki wyniszczyły niemal wszystkie torfowiska w Górach Stołowych. Podobny los spotkał Niknącą Łąkę, która bez odpowiedniej opieki niemal całkowicie zarosła świerkiem. Obecnie podejmowane są liczne działania mające uratować ocalałe skrawki lub odtworzyć utracone torfowiska. Skupia się to głównie na wycince drzew, zmianie stosunków wodnych, podniesieniu poziomu wód gruntowych.

Podobne czynności zostały zastosowane na Niknącej Łące. Od 2002 roku poczyniono wycinkę świerka, pozostawiając sosnę błotną i brzozę omszoną a także zasypano rowy odwadniające zlokalizowane w zachodniej części łąki. Dzięki owym zabiegom odratowano ginący ekosystem, który jest stale monitorowany. Obecnie obszar służy dla celów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych dla stosunkowo licznie odwiedzających go turystów.

Pozostałe Informacje

Całość terenu stanowi ścieżkę edukacyjną, której głównym tematem jest roślinność torfowiskowa, opisy najważniejszych typów torfowisk, historia ich powstawania oraz sytuacja tego typu ekosystemów w polskich górach i metody ich ochrony. Poza tym znajdują się tutaj także szlaki turystyczne:

zielony szlak, poprowadzony z Drogi nad Urwiskiem i kończący się przy wejściu na Łąkę
żółty szlak, poprowadzony kładką przez całe torfowisko. Jest on szlakiem zahaczającym o większość atrakcyjnych miejsc w parku, takich jak Szczeliniec, Pasterka, Wielkie Torfowisko Batorowskie, Białe Skały i Skalne Grzyby

Informacje praktyczne:

brak dojazdu, jest to obiekt położony w głębi parku. Najbliższe parkingi położone są przy Kształtnej Łące, skąd prowadzi zielony szlak
teren bardzo łatwy do zwiedzania, głównie dzięki zagospodarowaniu pod działalność edukacyjną. Cała ścieżka poprowadzona jest na kładce lub na dobrze ubitej drodze, umożliwiającej zwiedzanie z dziećmi lub dla osób niewprawionych w górskich wycieczkach
na ścieżce dydaktycznej umiejscowiono kilkanaście tablic edukacyjnych zwierających informacje o tutejszej przyrodzie, historii tego miejsca, zagrożenia związanych z melioracją i osuszaniem a także informacje ogólne o torfowiskach i parku narodowym
w bezpośredniej bliskości znajduje się wiele innych atrakcji parku jak Skalne Grzyby, Wielkie i Małe Torfowisko Batorowskie, Białe Skały
najlepsze przyrodniczo terminy do zwiedzania: lato (wełnianki, żurawina, borówki)