Site Loader
W górę
Rock Street, San Francisco

Cenny obszar chroniący śródleśne polany z największą koncentracją gatunków chronionych i rzadkich na terenie gminy Zawonia. Miejsce występowania cennych siedlisk zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, grądu środkowoeuropejskiego oraz ekosystemów wodno-błotnych. Ze względu na specyficzne warunki ekologiczne, a zwłaszcza stosunki wodne, teren pełni rolę lokalnej ostoi bioróżnorodności. 



Typ ochrony: leśny

Data utworzenia: 2007

Powierzchnia: 54,33 ha

Powiat: Trzebnicki

Gmina: Zawonia

Nadleśnictwo: Oleśnica


Położenie: Użytek położony jest w północno-wschodniej części Wzgórz Trzebnickich będących składową Wału Trzebnickiego, na wschód od niewielkiej miejscowości Grochowa. Całość zlokalizowana jest pośród dużego kompleksu lasów obejmującego fragmenty oddziałów leśnych 120-123 nadleśnictwa Oleśnica Śląska.

Budowa: Użytek mimo tego, że znajduje się w regionie tworzonym przez ruchy lądolodu, określanego jako zlodowacenie środkowopolskie, charakteryzuje się stosunkowo płaskim terenem bez pagórków, wzniesień i dolin, które tworzą większość Wzgórz Trzebnickich. Dominującymi glebami na tym terenie są gleby iłowe i piaskowce serii poznańskiej wytworzone głównie w górnym miocenie. Miejscami są one pokryte warstwami żwirów.

Teren poprzecinany jest drobnymi strumieniami i ciekami wodnymi a także niewielkimi oczkami wodnymi. Jest to miejsce tworzenia się źródliska rzeczki Piaszna, która należy do zlewni Baryczy.

Flora: Teren charakteryzuje największe bogactwo botaniczne w obrębie gminy i jedno z najcenniejszych w nadleśnictwie. Większość obszaru stanowią siedliska leśne, będące monokulturą sztucznych nasadzeń sosnowych z bogatym i silnie rozrośniętym podszytem oraz runem. Głównym powodem jest bardzo wysoki poziom wód gruntowych, który miejscami tworzy mokradła i bagniska. Drzewostan, oprócz sosny pospolitej, buduje także dąb szypułkowy, klon pospolity, klon jawor, buk, grab i brzoza brodawkowata. Podszyt jest bogaty w liczne gatunki krzewów, m.in. bez czarny, czeremcha zwyczajna i czeremcha amerykańska, głóg jednoszyjkowy oraz młody podrost drzew dębowych, bukowych, klonowych i sosnowych. W runie można spotkać bardzo liczne paprocie, trawy i turzyce a także rzadkie gatunki roślin jak listera jajowata, podkolan biały, lilia złotogłów, marzanka wonna, przylaszczka pospolita, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko i kopytnik pospolity. Oprócz gatunków rzadkich można tu wyróżnić także te stosunkowo pospolite jak konwalia majowa, konwalijka dwulistna, czosnaczek pospolity, zawilec gajowy, borówka czarna i jastrzębce.

Do najcenniejszych terenów użytku należą śródleśne polany, których występuje tu kilka, z czego największa jest duża polana w zachodniej części. Porośnięta jest ona mozaiką siedlisk z czego największy areał zajmują zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), porastające wilgotniejsze fragmenty, gdzie tworzą one mozaikę wraz z ekstensywnie użytkowanymi niżowymi łąkami świeżymi (Arrhenatherion) i turzycowiskami. Występuje na nich szereg rzadkich lub chronionych roślin m.in. mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna, kukułka szerokolistna, nasięźrzał pospolity, kosaciec syberyjski, fiołek przedziwny, pełnik europejski oraz pospolite i bardzo liczne gatunki typowe dla żyznych łąk jak jaskry, firletki, kozibród pospolity, szczaw rozpierzchły, chaber łąkowy, babka lancetowata, koniczyny i mniszki. Pozostałe śródleśne polany cechują się stosunkowo mało urozmaiconą florą. Porośnięte są głównie trawami i turzycami, które dominują w krajobrazie pozostałych polan, niemal całkowicie zagłuszając inną roślinność. Wśród owej roślinności możemy spotkać m.in. dzwonka rozpierzchłego, firletkę poszarpaną, ostrożenie, skalnicę ziarenkowatą i niezapominajki.

 

Fauna: Ze względu na to, że Polana Grochowska stanowi integralną część dużego kompleksu leśnego, ssaki i ptaki są tutaj bardziej gośćmi aniżeli stałymi bywalcami. Tereny otwarte są chętnie odwiedzane przez większe ssaki, które mogą wypasać się na polanach. Liczne cieki i oczka wodne zapewniają miejsce rozrodu i bytowania płazom (m.in. ropucha szara, traszka zwyczajna, żaba trawna, żaba moczarowa, rzekotka drzewna).

Zagrożenia: Duże. Tereny śródleśnych polan są standardowo zagrożone przez zarastanie (sukcesja leśna). Bez przeprowadzania odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych rozrastanie się drzewostanu powoli zagłuszy roślinność łąkową i doprowadzi do zaniku wielu rzadkich gatunków. Oprócz drzew, dużym zagrożeniem są także rośliny zielne. Na wilgotniejszych fragmentach stwierdzono silny rozrost trzciny pospolitej, która także zagłusza i wypiera inne rośliny, podczas gdy w suchszych miejscach rozrastają się kępy nawłoci kanadyjskiej.

Dla zwierząt dużym zagrożeniem jest gospodarka łowiecka, której objawem są choćby ustawione na wielu polanach ambony myśliwskie. Użytek ekologiczny to nie jest rezerwat i ochrona fauny działa na innych zasadach.

Inne: Na terenie użytku zlokalizowany jest okaz pomnikowego dębu szypułkowego, tzw Dąb Grochowski (powołany 30.03.2007 r.), o obwodzie pnia wynoszącym 669 cm i wysokości całkowitej około 30 m.  Rośnie on przy drodze wyznaczającej północną granicę Polany, w oddziale 122b. Drzewo charakteryzuje się słabą kondycją z bardzo mocno uszkodzoną koroną, w której notuje się liczne odłamane konary i ślady bytowania owadów. Pień silnie wypróchniały z licznymi śladami pęknięć i częściowo pusty w środku. Sam pokrój drzewa jest zniekształcony, większość konarów przechylona jest w jedną stronę. Są one słabo rozgałęzione, silnie powykręcane i o niewielkim ulistnieniu.

Przez użytek przebiegają dwie trasy:

  • niebieski szlak Strupina – Gola Wielka o długości 86 km, który biegnie południową granicą użytku.
  • zielony szlak będący ścieżką dydaktyczną Storczyk. Trasa wynosi ok. 5 km i obejmuje 13 przystanków zawierających podstawowe informacje o tutejszej przyrodzie, sposobach użytkowania lasu, jego strukturze, opisy wybranych gatunków roślin i drzew. Ścieżka posiada niewielkie zaplecze w postaci miejsc do biwakowania, ławek i miejsc postojowych.

Wrażenia ogólne: Umiarkowanie pozytywne. Tereny leśne nie różnią się bardzo od typowych upraw leśnych, jakich jest pełno naokoło użytku. Co innego polany. Na terenach otwartych bardzo rzuca się w oczy duża bioróżnorodność, szczególnie w maju i czerwcu, kiedy kwitnie większość interesujących łąkowych gatunków. Teoretycznie na Polanie Grochowskiej istnieje ścieżka edukacyjna „Storczyk”, która jednak jest w bardzo złym stanie (przynajmniej w 2013 r.). Brak oznakowania bardzo utrudniał poruszanie się po wyznaczonej ścieżce, dodatkowo szlak przebiega przez szkółkę leśną, która to … jest zamknięta. Idąc ścieżką natrafiamy na tablice edukacyjną z jednocześnie sąsiadującym z nią znakiem „Zakaz wejścia”, zamkniętą bramą i wysokim ogrodzeniem. Nie jesteśmy w stanie ocenić, czy w ciągu kilku lat coś zostało zmienione, naprawione lub czy ścieżka została poprawnie wytyczona, bez zamkniętych bram i płotów. Wg aktualności na stronie gminy, w 2017 r. stworzono nową infrastrukturę na potrzeby prowadzenia edukacji ekologicznej i przyrodniczej, szerzenia wiedzy przyrodniczej, zainteresowania najmłodszych otaczającą przyrodą i ochroną przyrody. W każdym razie nieodpowiednio stworzony szlak pozostawił duży niesmak. By dostać się na polany trzeba było korzystać z innych dróg, głównie nieoznakowanych ścieżek i dróg leśnych. Być może remont w 2017 r. zmienił sytuację.


Informacje praktyczne:

  • użytek nie znajduje się przy drodze, jednak na przy drodze głównej istnieją miejsca postojowe, będące elementem ścieżki dydaktycznej Storczyk
  • sama ścieżka wiedzie przez użytek, zahaczając o jego najcenniejsze fragmenty jak śródleśne polany i oczka wodne, niestety część ścieżki prowadzi przez szkółkę leśną, która bywa czasem zakmnięta
  • teren łatwy do poruszania się, choć miejscami jest podmokły
  • w pobliżu nie istnieją inne formy ochrony, najbliższy rezerwat położony jest w odległości ok. 10 km w linii prostej (Las Bukowy w Skarszynie). Poza tym w odległości kilku kilometrów znajdują się obszary Natura 2000: Łąki Skoroszowskie (7 km), Kumaki dobrej (9 km), Ostoja nad Baryczą (8 km)
  • na wschód od użytku znajdują się liczne stanowiska archeologiczne w postaci kurhanów. Gmina planuje stworzyć wokół nich ścieżkę dydaktyczną, która także zahaczałaby o pomnik przyrody i użytek ekologiczny.
  • najlepsze terminy przyrodnicze do zwiedzania: kwiecień (wczesnowiosenne geofity), maj (storczyki, wiosenne geofity), czerwiec (mieczyki, lilie), jesień (goryczki, grzyby)

 

Post Author: admin