Polana Grochowska

Cenny obszar chroniący śródleśne polany z największą koncentracją gatunków chronionych i rzadkich na terenie gminy Zawonia. Miejsce występowania cennych siedlisk zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, grądu środkowoeuropejskiego oraz ekosystemów wodno-błotnych. Ze względu na specyficzne warunki ekologiczne, a zwłaszcza stosunki wodne, teren pełni rolę lokalnej ostoi bioróżnorodności. 




Typ ochrony: leśny

Data utworzenia: 2007

Powierzchnia: 54,33 ha

Powiat: Trzebnicki

Gmina: Zawonia

Nadleśnictwo: Oleśnica


źródło: Geoserwis GDOŚ

Położenie: Użytek położony jest na Wzgórzach Trzebnickich będących składową Wału Trzebnickiego, na wschód od niewielkiej miejscowości Grochowa pośród dużego kompleksu lasów obejmującego fragmenty oddziałów leśnych 120-123 nadleśnictwa Oleśnica Śląska.

Budowa: Całość terenu choć znajduje się w regionie tworzonym przez ruchy lądolodu, określanego jako zlodowacenie środkowopolskie, charakteryzuje się stosunkowo płaskim terenem bez pagórków, wzniesień i dolin, które tworzą większość Wzgórz Trzebnickich. Podłoże użytku stanowią gleby iłowe i piaskowce serii poznańskiej wytworzone głównie w górnym miocenie, miejscami pokryte żwirami.

Teren poprzecinany jest drobnymi strumieniami i ciekami wodnymi a także niewielkimi oczkami wodnymi. Jest to miejsce tworzenia się źródliska rzeczki Piaszna, która należy do zlewni Baryczy.

Flora: Teren charakteryzuje największe bogactwo botaniczne w obrębie gminy i jedno z najcenniejszych w nadleśnictwie. Większość obszaru stanowi drzewostan monokultur sosnowych z bogatym i silnie rozrośniętym podszytem oraz runem. Głównym powodem jest bardzo wysoki poziom wód gruntowych, który miejscami tworzy mokradła i bagniska. Oprócz sosny pospolitej, występuje tu także dąb szypułkowy, klon pospolity, klon jawor, buk, grab i brzoza brodawkowata. Podszyt jest bogaty w liczne gatunki krzewów, m.in. bez czarny, czeremcha amerykańska, głóg jednoszyjkowy oraz młody podrost drzew dębowych, bukowych, klonowych i sosnowych. W runie można spotkać bardzo liczne paprocie, trawy i turzyce a także rzadkie gatunki roślin jak listera jajowata, podkolan biały, naparstnica purpurowa, lilia złotogłów, marzanka wonna, przylaszczka pospolita, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko i kopytnik pospolity.

Do najcenniejszych terenów użytku należą śródleśne polany, których występuje kilka, z czego największa jest duża polana w zachodniej części. Porośnięta jest mozaiką siedlisk z czego największy areał zajmują zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), porastające wilgotniejsze fragmenty, gdzie tworzą one mozaikę wraz z ekstensywnie użytkowanymi niżowymi łąkami świeżymi (Arrhenatherion) i turzycowiskami. Występuje na nich szereg rzadkich lub chronionych roślin m.in. mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna, kukułka szerokolistna, nasięźrzał pospolity, kosaciec syberyjski, fiołek przedziwny, pełnik europejski, firletka poszarpana. Pozostałe śródleśne polany cechują się ubogą florą, porośnięte są głównie trawami, turzycami i ziołoroślami.

Fauna: Ze względu na to, że Polana Grochowska stanowi integralną część dużego kompleksu leśnego, ssaki i ptaki są tutaj bardziej gośćmi aniżeli stałymi bywalcami. Tereny otwarte są chętnie odwiedzane przez większe ssaki, które mogą wypasać się na polanach. Liczne cieki i oczka wodne zapewniają miejsce rozrodu i bytowania płazom (m.in. ropucha szara, traszka zwyczajna, żaba trawna, żaba moczarowa, rzekotka drzewna).

Zagrożenia: Duże. Tereny śródleśnych polan są standardowo zagrożone przez zarastanie (sukcesja leśna). Bez przeprowadzania odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych rozrastanie się drzewostanu powoli zagłuszy roślinność łąkową i doprowadzi do zaniku wielu rzadkich gatunków. Oprócz drzew, dużym zagrożeniem są także rośliny zielne. Na wilgotniejszych fragmentach stwierdzono silny rozrost trzciny pospolitej, która także zagłusza i wypiera inne rośliny, podczas gdy w suchszych miejscach rozrastają się kępy nawłoci kanadyjskiej.

Dla zwierząt dużym zagrożeniem jest gospodarka łowiecka, której objawem są choćby ustawione na wielu polanach ambony myśliwskie. Użytek ekologiczny to nie jest rezerwat i ochrona fauny działa na innych zasadach.

Inne: Na terenie użytku zlokalizowany jest okaz pomnikowego dębu szypułkowego, tzw Dąb Grochowski (powołany 30.03.2007 r.), o obwodzie pnia wynoszącym 669 cm i wysokości całkowitej około 30 m.  Rośnie on przy drodze wyznaczającej północną granicę Polany, w oddziale 122b. Drzewo charakteryzuje się słabą kondycją z bardzo mocno uszkodzoną koroną, w której notuje się liczne odłamane konary i ślady bytowania owadów. Pień silnie wypróchniały z licznymi śladami pęknięć i częściowo pusty w środku. Sam pokrój drzewa jest zniekształcony, większość konarów przechylona jest w jedną stronę. Są one słabo rozgałęzione, silnie powykręcane i o niewielkim ulistnieniu.

Wrażenia ogólne: Umiarkowanie pozytywne. Tereny leśne nie różnią się bardzo od zwykłego lasu hodowanego przez leśników. Co innego polany. Na terenach otwartych bardzo rzuca się w oczy duża bioróżnorodność, szczególnie w maju i czerwcu, kiedy kwitnie większość interesujących łąkowych gatunków. Teoretycznie na Polanie Grochowskiej istnieje ścieżka edukacyjna „Storczyk”, która jednak jest w bardzo złym stanie (przynajmniej w 2013 r.). Brak oznakowania bardzo utrudniał poruszanie się po wyznaczonej ścieżce, dodatkowo szlak przebiega przez szkółkę leśną, która to … jest zamknięta. Idąc ścieżką natrafiamy na tablice edukacyjną z jednocześnie sąsiadującym z nią znakiem „Zakaz wejścia”, zamkniętą bramą i wysokim ogrodzeniem. Nie jesteśmy w stanie ocenić, czy w ciągu kilku lat coś zostało zmienione, naprawione lub czy ścieżka została poprawnie wytyczona, bez zamkniętych bram i płotów. Wg aktualności na stronie gminy, w 2017 r. stworzono nową infrastrukturę na potrzeby prowadzenia edukacji ekologicznej i przyrodniczej, szerzenia wiedzy przyrodniczej, zainteresowania najmłodszych otaczającą przyrodą i ochroną przyrody. W każdym razie nieodpowiednio stworzony szlak pozostawił duży niesmak. By dostać się na polany trzeba było korzystać z innych dróg, głównie nieoznakowanych ścieżek i dróg leśnych. Być może remont w 2017 r. zmienił sytuację.