Kamienny Grzbiet

Jest to niewielki skrawek w cieniu Ślęży. Niewielki ale wybitnie cenny skrawek obejmujący murawy kserotermiczne i napiaskowe, jakie ocalały po intensywnej działalności górniczej. Miejsce występowania wielu ciepłolubnych gatunków roślin, w tym rzadkich w skali regionu lub kraju, jak zaraza przytuliowa, wyka pannońska, goździk kartuzek, oset zwisły i pięciornik siedmiolistkowy.  

 


Typ ochrony: brak

Data utworzenia: brak

Powierzchnia: ok. 6 ha

Powiat: Wrocławski

Gmina: Sobótka

Nadleśnictwo: Miękinia


Położenie: Całość leży w północno-wschodniej części Masywu Ślęży na Przedgórzu Sudeckim (poza granicami parku krajobrazowego), granicząc bezpośrednio z miejscowością Nasławice, około 4 km na wschód od zabudowań Sobótki. Jest to niewielkie połacie muraw okalające ocalałe od działalności kamieniołomu zbocza góry Kamiennik (201 m n.p.m.) określanego czasem jako Kamienny Grzbiet. Obszar znajduje się poza terenami nadleśnictwa.

Roślinność: Stosunkowo bogata, biorąc pod uwagę skalę zniszczeń wywołaną przez działalność górniczą. W większości roślinność składa się z gatunków łąkowych i murawowych oraz nielicznie z roślin okrajkowych. W okolicach pól uprawnych notuje się także duży udział archeofitów. Najbogatsze florystycznie są wschodnie i północne zbocza porośnięte licznymi siedliskami muraw i łąk o charakterze mozaik. Do najważniejszych należą suche, acydofilne murawy kserotermiczne z zespołu Viscario-Avenuletum pratensis, które są siedliskiem rzadko notowanym w regionie. Porastają one głównie suche wschodnie zbocza o stosunkowo łagodnym nachyleniu. Tutejsze siedlisko charakteryzuje się niską roślinnością oraz słabym zwarciem runi. Na obszarze można wyróżnić liczne i ciekawe gatunki roślin, m.in. zaraza przytuliowa (gatunek bardzo rzadki w skali województwa), kostrzewy, wyka pannońska, przytulia pospolita, rozchodnik wielki i liczne pięciorniki, w tym rzadki pięciornik siedmiolistkowy. W suchszych fragmentach, o ubogiej glebie wykształciły się niewielkie płaty muraw piaskowych (Koelerio-Corynephoretea) z pospolicie tu występującym goździkiem kropkowanym i goździkiem kartuzkiem, którym towarzyszą kępy traw (tymotka Boehmera, strzęplica sina) i turzyc.

W osłoniętych miejscach o żyźniejszej i wilgotniejszej glebie stwierdzono półnaturalne i antropogeniczne darniowe zbiorowiska łąkowe z klasy (Molinio-Arrhenatheretea) z bogatą florą obfitującą m.in. w takie gatunki jak szałwia łąkowa, dziurawiec zwyczajny, wiązówka błotna, przytula właściwa, świerzbnica polna, chaber łąkowy oraz liczne gatunki koniczyn (k. dwukłosowa, k. polna, k. pagórkowata, k. różnoogonkowa), trawy (trzcinnik piaskowy) i rzadki w województwie oset zwisły. Tutejsze siedlisko charakteryzuje się gęstą i wysoką roślinnością o zwartej darni, w której pojawiają się liczne krzewy i małe drzewa będące pierwszym etapem sukcesji leśnej i powolnego zarastania nieużytkowanych i niekoszonych łąk.

Fauna: Na terenie Kamiennego Grzbietu nie przeprowadzano inwentaryzacji faunistycznych. Można podejrzewać, że ze względu na występowanie otwartych siedlisk termofilnych rejon zamieszkuje liczna herpetofauna (jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna, padalec, żmija zygzakowata, grzebiuszka piaskowa) oraz entomofauna (motyle z rodziny kraśnikowatych, paź królowej, rusałki).

Zagrożenia: Skrajnie duże. Sam fakt, że większość góry została zniszczona przez działalność górniczą jest wystarczającym świadectwem skali zagrożeń. Obecnie cenne siedliska obejmują wąskie, kilkudziesięciometrowe pasy wokół kamieniołomu, które w dalekiej przyszłości także mogą stać się miejscem wzmożonego wydobycia serpentynitu. Oprócz odkrywki, większość grzbietu zajęta jest przez rozległe i intensywnie uprawiane pola, głównie rzepaku, kukurydzy i pszenicy. Jest to teren ubogi, jednak stosowane opryski, w tym herbicydy. mogą negatywnie oddziaływać na sąsiadującą z polami florę kserotermiczną, którą oddziela tylko asfaltowa droga. Największym istniejącym zagrożeniem jest naturalna sukcesja leśna i ekspansja gatunków inwazyjnych. Ze względu na eutrofizację i brak odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych, na części płatów pojawiają się liczne krzewowiska złożone głównie z klonu zwyczajnego, głogu jednoszyjkowego, śliwy tarniny, bzu czarnego, trzmieliny zwyczajnej, dzikiej róży i jeżyn. Istotnym zagrożeniem jest także ekspansja niektórych gatunków, które zagłuszają niską florę muraw. Należą do nich m.in. nawłoć kanadyjska, nawłoć późna i trzcinnik piaskowy.

Wrażenia osobiste: Umiarkowanie pozytywne. Murawy obejmują tylko wąski pas, jednak jest on wybitnie cenny ze względu na występowanie rzadkich siedlisk z jeszcze rzadszą florą. Na szczególną uwagę zasługuje wyjątkowo bogata populacja zarazy przytuliowej, która wytwarza w dogodnych latach nawet 200-300 pędów. Z racji bardzo małej ilości stanowisk w województwie i ogólnie w kraju, nasławicka populacja stanowi ważny rezerwuar tego gatunku. Na murawach rzucają się w oczy także inne, bardzo licznie tu kwitnące rośliny jak różowe goździki, fioletowe szałwie, żółte pięciorniki i białe wiązówki. Literatura podaje, że na pojedynczych wychodniach serpentynitu i w zagłębieniach można spotkać rzadkie paprocie serpentynowe. Niestety ze względu na aktywną działalność górniczą, nie istnieją żadne plany ani propozycje objęcia tego skrawka jakąkolwiek ochroną, ani w ramach użytku ekologicznemu, ani w ramach rezerwatu przyrody. Warto się tam wybrać w okolicach czerwca, kiedy przypada szczyt kwitnienia większości roślin.

Zostaw wiadomość

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>